(Non) Viñemos dos reptilianos...

Despois dun mes e pico de repouso relativo e penitencias varias, retomo ao vicio este de mover os dedos compulsivamente contra os botonciños da computadora para parir chorradas. E volvo do meu “retiro espiritual” para queixarme un pouco, espero que con algo de razón, dun temiña que me ten un pouco farta. E non, non vou falar do desgoberno do estado, nin dos papeis de Panamá nin da “peixeirofobia” de Félix de Azua, por moita tela que traian calquera desas cuestións.

Non creo que chegara a admitilo nunca nestas liñas, pero na miña sempiterna tolemia, a miña afección (máis ben profundo amor) pola cultura clásica transcendeu ao ámbito académico nun momento determinado da miña vida. Si, formo parte desa case extinta lexión de parasitos e nerds que un día condenaron a seus pais a pagharlles unha carreira que os vai levar de cabeza ao paro na tecnocrática sociedade actual: Filoloxía Clásica. Aínda que non era máis ca un pexegho de 18 anos, era moi consciente da lameira na que me estaba metendo. Durante todo este tempo tiven que aguantar en cada comida familiar, quedada con amigos ou tropezos varios que se puxese a proba tanto a miña intelixencia como a miña paciencia de xeito repetido: “E iso para que vale?”, “Claro, queres ser profesora, non?”, “Pero iso non ten saídas”, “Home, saber latín e grego está moi ben pero tes que pensar en comer o día de mañá”... Pregúntome se a quen opta polas ramas máis extremadamente teóricas da física e outras disciplinas científicas de escaso rendemento empresarial se lles acosa con esta mesma letanía. Pero non me despisto: ao adentrarme neste, por outro lado, marabilloso mundo do que sigo intentando non desprenderme a pesar dos esforzos institucionais e sociais porque non quede nin un só helenista ou latinista baixo o ceo azul, vin e soportei cousas aínda máis aterradoras: que se poñan en cuestión gran parte das achegas da nosa disciplina, unhas veces por parte dos propios colegas e outras por parte de conspiranoicos de traxectoria profusa nas redes sociais.

É un debate que está en constante reactualización, internet ten esa marabillosa capacidade para sepultarte no esquecemento e logo recuperarte cunha virulencia brutal. Este vídeo aparece e reaparece cunha certa frecuencia nos grupos temáticos de Facebook dos que formo parte (case sempre como exemplo do que non se debe facer):

É case unha hora de tostón pseudoacadémico sobre a gran revelación científica do século (polo menos así é como pretenden vendérnolo): as linguas romances non veñen do latín!!! Durante séculos estivemos crendo e alimentando unha gran mentira cuxo descubrimento vai derrubar un dos principais alicerces da lingüística!!! Mi ma!!! Que ceghos estivemos e menos mal que unha señora que di que sabe latín pero logo le “macarronicamente” unha inscrición nesa mesma lingua veu abrirnos os ollos!!! Boeno, poñámonos un pouco serias e, como dicía o Señor Lobo en Pulp Fiction, “non empecemos a chuparnos as pirolas”. O vídeo de 57 minutacos protagonízano unha tal Alicia Ninou, que se define como xornalista independente sen filiacións ideolóxicas ou relixiosas de ningunha clase sen máis interese que chegar á verdade (a súa páxina web títulase Time For Truth, todo moi elocuente); e a entrevistada Carme Jiménez Huertas, presentada como escritora e filóloga especializada en lingüística e tecnoloxías da lingua. Aínda que o título (No venimos del latín) nos tira xa un pouco “pa’ tras”, podemos pensar que tampouco son dúas ignorantes sen máis e que pode valer a pena polo menos ver se defenden a premisa con argumentos máis ou menos convincentes. Pois resulta que non. A entrevista convértese nunha lección maxistral construída sobre afirmacións insultantes e ridículas, o cal ten aínda máis delito cando a entrevistada afirma sen pudor que a gramática histórica inventa todo tipo de explicacións rocambolescas sobre a evolución das palabras do latín ao romance para forzar o seu encaixe na premisa de partida, entre outras perlas. Para a señora en cuestión (que ten libro e todo sobre a historieta esta), o ibérico é a nai de todas as cousas aínda recoñecendo que está sen descifrar, os romanos non falaban en latín (WTF?) e “la gente no esperó a que vinieran los romanos para aprender a hablar” (claro, a lingüística indoeuropea é un recreo que non está aí para explicar gran parte do que houbo antes, porque ninguén nega que houbese algo antes aínda que non se saiba con exactitude que era ese algo). Ah, e por suposto, o sistema académico é unha organización escura e sectaria tomada por mentes perversas e retorcidas que non queren que saiba a verdade. Grosso modo, esta é a mensaxe que se nos traslada.

Realmente o que me cabrea non é que se poña en tela de xuízo todo isto, senón que se faga así, sen que existan evidencias palmarias que permitan contestar o que dende hai moito é aceptado como feito, cunha total falta de rigor, recorrendo a un argumentario tan falaz e terxiversando a información ata límites insospeitados. E todo iso, presumindo de que se é filóloga e falando coma se se estivese enfrontando á santa inquisición da Academia. Mais as teorías da conspiración non rematan aquí:

Sobre este si que non vale a pena facer moitos comentarios, porque antes de chegar ao minuto 1 xa nos damos conta de que non imos sacar nada en limpo. Todo moi digno dun Cuarto Milenio serie Z. Eu quero o que fumou este señor, que non é filólogo, nin físico nin nada que se lle pareza pero desenvolveu el soíño unha “teoría do todo”. Iso si, as risas que botas, non hai mastercard que as paghe...

E por último, e xa paro porque me podo sobresaturar con tanto intrusismo aborregado, está este “majete” que copia e pega do primeiro vídeo cunha retórica un pouco menos académica...

Vale, seguramente ao común dos mortais lles pase coa orixe das linguas romances o que lle pasaba a Pepe Rubianes coa unidade de España (en serio fai falta recordalo?), mais creo que vale a pena traer estas cousas a un blog en principio máis lúdico por unha cuestión fundamental. Nos últimos anos semella que o coñecemento humanístico está moi limitado pola súa metodoloxía e alcance e sobrepasado pola súa beleza. Moitos coinciden, cunha positiva falsidade, en que o latín e o grego son linguas moi bonitas, que disfrutaron moito lendo a Homero e que a historia de Roma é apaixonante. E todo isto só é un pasatempo delicioso do que non cabe esperar nada máis, e non é así. Considero que calquera dos tres exemplos antes expostos desminte o argumento de que somos prescindibles. É máis, nunca fomos tan necesarios. Nesta novísima era na que xa acadamos o mañá, na que só estamos a un click de acceder ao saber e na que se nos implantou a conciencia de que nos enfrontamos a grandes retos, nós aínda temos algo que dicir. Temos algo que dicir aos lexisladores que nos queren condenar ao ostracismo educativo, temos algo que dicir aos profetas do posmodernismo que tanto che poden dicir que Darwin papaba estramonio como que viñemos dos reptilianos, temos algo que dicir tamén ao acomplexado mundo académico, ás universidades e centros de investigación que cada vez se encerran máis en si mesmos e se senten tan a gusto no gueto; temos algo que dicir a toda a xente que nos recrimina a nosa condición de filólogos coma se fosemos fósiles dun tempo que xa non existe, temos algo que dicir a todos aqueles que permanecen presos da súa propia ignorancia e pretenden que formemos parte desta estulticia tecnócrata na que se converteu o mundo.

 Os que descoñecen este mundo non se fan unha idea, nin sequera remota, do que aínda queda por facer. Hai tantos textos sen traducir, tanta literatura, tantos achados arqueolóxicos por investigar, tan inxente legado por preservar e coñecer... Que todo isto non valla para arranxar unha billa non quere dicir que non sexa “útil”. Dende logo, alguén debe facelo, é posible que non precisemos unha fornada de 200 filólogos clásicos en cada promoción (de feito, non os precisamos) pero si seguimos estando moi necesitados deses 20 ou 25 valentes que lle botan ovarios e collóns e case coma os espartanos das Termópilas, tendo todo e a todos en contra, deciden que queren dedicarse a isto, deixar atrás o vitimismo que incluso nos inculcan os nosos propios mestres e encararse con este mundo hostil facendo valer unha profesión e un modo de vida tan aceptable e respectable coma outro calquera. Talvez esta apoloxía sexa indigna da miña amada vocación e estea pedindo a berros o meu groliño de cicuta coma Sócrates, mais penso que o que defendo non é pouco razoable (se cadra limitado e mesmo tópico pero non sen razón).

“Si, si, un discurso moi bonito pero todo isto para que segue servindo?” Pois entre outras cousas para que poidas defenderte dos que pretenden que tragues con iso de que viñeches dos reptilianos...