Directos que quitan o impo (I): Guadalupe Plata

        

         Tiña ganas de inaugurar unha nova directriz temática neste blog, máis que nada para non repetirme tanto. E tiña aínda máis ganas de comentar en profundidade as impresións que me xurdiron dos concertos que vin ao longo destes anos, dende que empecei a ir a este tipo de eventos que tanto me gustan actualmente. Así que, comezo unha nova sección aplicando unha lóxica aplastante para poder contestar á nai de todas as preguntas: de todos os concertos que vin na miña vida cal é o máis apropiado para comezar este repaso á “crème da crème” dos recitais dos que tiven a oportunidade de ser testemuña? A resposta era difícil. Moi difícil! Cantos cartiños teño gastado en deleitarme coa maxia da música en directo… Hai tantos artistas que me gustaron e tantos grupos que me sorprenderon… 

A cousa era máis ben complicada. De modo que decidín optar pola vía saudable antes de que a miña cabeza estourara ao intentar xerarquizar dun modo estúpido pero efectivo todos os concertos aos que fun utilizando como vara de medir un subxectivo nivel de admiración e asombro bastante cambiante e aleatorio segundo de onde veña o aire nos días nos que consulto á miña traidora memoria. Esa vía era comezar polo último concerto ao que fora. Nin máis nin menos, daba igual que fora mainstream, indie, a Panorama ou Miley Cyrus. Afortunadamente, o concerto que teño máis recente na miña vida é dos bos, así que o nome desta nova sección está máis que xustificado. Comezo a miña andaina polos directos que me quitaron o impo (si, señores meus, parece ser que en galego, “hipo” é “impo” e, eu, que son un ser anquilosado e arcaico, entérome agora) con Guadalupe Plata.

Como exiliada que son, debo atopar alternativas de ocio o suficientemente satisfactorias como para evitar caer nese estado morriñento que, nalgún momento e sen previo aviso, ataca a quen se ve privado da súa pretérita rutina nun lugar diferente. Manter o san costume de ir a concertos é unha desas alternativas que me fan esquecer o bonita (ou non) que podía ser a miña vida no lugar no que adoitaba vivir, ir de cheas e “lighar”, por iso non dubidei en acudir á chamada dos Guadalupe Plata o pasado 12 de outubro na Sala Potemkin de Salamanca.

As referencias que tiña deste grupo nado en Úbeda aló polo 2006 e integrado por Pedro de Dios Barcelo (guitarra e voz), Carlos Jimena (batería) e Paco Luís Martos (baixo) eran moi boas. Ao principio non me soaba nin o nome pero metéronseme no corpo as ganas de velos cando alguén máis docto ca min dixo: “están de puta madre!” Pódese dicir máis alto pero non máis claro. Son estas valoracións tan concisas e incontestables as que me animan dun xeito máis evidente, teño que recoñecelo, o de buscar información en internet é secundario (por outro lado, bendito sexa o facebook, neste caso). E agora podo corroborar que efectivamente molan moito. Teñen un son moi diferente a case todo o que adoito oír en grupos de recente composición mal ou pouco coñecidos (ese mundo ideal dos hipsters…) que acaban sorprendendo. Aínda que eles se autodefinen como unha banda de blues a min recordáronme a moitas cousas ao mesmo tempo, blues si pero tamén ao country e incluso á psicodelia ou ao rock progresivo. Non sei, con esas pontes e transicións cunha instrumentalización tan potente e prolongada (que non existen nas gravacións de estudo, posto que son cortes máis breves, e, en directo, dáche a sensación de che están poñendo un álbum conceptual) ou o eco dunha voz ruda que entoa, máis que un canto, un alarido, son só algúns dos detalles máis atractivos e suxestivos dun totum revolutum moi ben armado que recolle múltiples influencias de aquí e acolá.

Visualmente, o que máis chama a atención deste grupo é que de súpeto, en canto todos os músicos se sitúan no escenario, aparece un baixista que, no canto de ter un baixo convencional, leva a cabo as súas tarefas nalgunhas cancións cun instrumento que, dende a aparición dalgún estúpido anuncio de limoada, é “un paaaaaaaaalo”. O caso é que, como os propios membros de Guadalupe Plata relatan na súa páxina de bandcamp, e cito textualmente, non é soamente iso, senón que las llamas quedaron fuera de todo control cuando Paco Luis Martos apareció en el laboratorio con un primitivo bajo elaborado artesanalmente con un barreño de zinc, un palo de madera y una cuerda de arrancar motosierras… Se non credes o sorprendente que pode chegar a ser a mente humana, mesturando técnica e arte dunha forma asombrosa e logrando parir música servíndose de calquera recurso por pequeno e nimio que sexa, védeo por vós mesmos. Non é un mero artificio ou unha mostra de frikismo para chamar a atención sen máis, o matiz que aporta un instrumento concibido dunha maneira artesanal nótase (ou acaso xa nos esquecemos todos da Red Special, por poñer un exemplo?) aínda que sexa levemente.

                                        

Isto que vou dicir agora, xa para ir rematando, é unha noxenta mostra de xenofobia musical ou algo parecido, pero boeno, quen non recela algunha vez da cultura propia ou da do veciño máis inmediato? Pois iso, que tire a primeira pedra… Guadalupe Plata non soa ao típico grupo español e iso, dende o meu humilde punto de vista, é algo bo. É un topicazo, seino, pero dende hai décadas, en España parece que só se sabe facer un determinado tipo de pop, un determinado tipo de rock (que, por certo, nunca acaba soando a rock, sempre deriva cara o primeiro tipo e nunca acada a potencia dun rock de verdade), un determinado tipo de indie e así ad infinitum. Moitos grupos acaban soando máis ou menos igual, estean ou non nas listas de éxitos e formen parte ou non do canon. Por iso é aínda máis gratificante bater cunha banda como Guadalupe Plata. Realmente, son unha bandeira da orixinalidade, ninguén fai o que eles por estes lares, son diferentes e destacan, teñen algo que dicir e transmitir, non lle dan voltas unha e outra vez ao mesmo e gastado concepto. Non se limitan a un único estilo, conseguen un son pulido e diferenciado e fante vibrar no seu directo pola intensidade desas melodías crúas que te enganchan, que conseguen que te movas (isto no meu caso é importante, se non comezo a mover o pé ou a cabeza segundo o ritmo da música, malo) e establezas coa música unha relación case case espiritual, unha simbiose sen igual e un absoluto goce para os sentidos.

Aínda hai esperanza, que siga habendo moitos grupos coma Guadalupe Plata por moitos anos. Se tedes a sorte de que vos coincida un concertiño deles preto, non o dubidedes, vale moito a pena!

Galería de ídolos femininos (II): Janis Joplin

Personalidade, voz, ídolo, orixinalidade, forza, rebeldía, beleza, ímpeto, transgresión, grandeza, insubmisión, xenio, icona…

Son moitos os conceptos que me veñen á cabeza cando penso nela… Cando penso  nesa efixie arrebatada de verbo cru e desgarrado. Nunca o estrondo dun berro áspero e fusco soou tan poético en todo o seu rudo esplendor. A vida é agre e penosa e só un λόγος abrupto e tempestuoso coma o dela pode reflectir o desacougo desta tortuosa existencia. Pero, tal e como rezaban os (por unha vez, afortunados) versos dalgún aspirante a cantautor progre con ínfulas de lírico ilustre en alusión a outra gran figura que infunde unha feliz pero aflixida melomanía, quen puidera rir como chora ela… Porque si, as amarguras non son amargas cando as canta a enormísima Janis Lyn Joplin, coñecida por todo o orbe como Janis Joplin.

Janis chegou á miña vida no ocaso dunha aproveitada adolescencia que me descubriu todas as, por aquel entón para min, novedosas experiencias musicais que conformaron o amplo panteón artístico que aínda hoxe sigo venerando e do que me considero case profeta. Nunca poderei esquecer aquel día no que por fin me decidín a mercar aquel recompilatorio cuxa selección de temazos aínda hoxe me acompaña (porque si, houbo un tempo no que a xente aínda mercaba discos, incluída eu) e que fun completando con retallos de aquí e acolá, pois fun incapaz de quedarme con aquilo que se di “esencial”. E moito menos tratándose da Joplin, que, como se verá a continuación, era moita Joplin!

A carreira artística de Janis Joplin, e con isto non creo que vaia descubrir nada novo, desenvolveuse durante a ondada de cambios culturais, estéticos, ideolóxicos e musicais dos anos sesenta e setenta americanos, uns anos marcados pola contestación política e social que propiciou a guerra de Vietnam ou a intensa loita polos dereitos civís da poboación de cor e nos que o movemento hippy fixo súas todas estas proclamas de rebeldía e pacifismo que tan positivamente influíron no eido musical, xa que deses anos temos verdadeiras xoias da contracultura hoxe canonizadas pero igualmente xeniais. Este é o caso tamén, por suposto, de Janis Joplin, nada en Texas no ano 1943. Dende moi nova, Janis víase diferente e, probablemente froito da inconsciencia acerca do atractivo da súa peculiaridade, sempre se sentiu infeliz e marxinada. O seu aspecto físico non era perfecto, que dúbida cabe (aínda que unha servidora a vexa agora como un dos seres máis imperfectamente belos que nos deu a natureza), ademais de ser unha muller insegura e emocionalmente moi vulnerable. Con todo, ese sentimento solitario e de illamento foi reflectido maxistralmente nas melodías e letras que inmortalizou.

Janis Joplin tiña talento a rabiar por si mesma pero tivo a sorte de bater con quen fora capaz de entendelo e lograr o contrapunto axeitado para un resultado óptimo. Por iso, sempre estivo acompañada tanto nas gravacións de estudo como nos directos de bandas estupendas que souberon potenciar a súa xenialidade. A primeira foi a Big Brother and the Holding Company, unha banda de corte máis ben psicodélico á que se uniu en 1966 unha vez regresou a San Francisco (xa coñecera a efervescente cidade californiana en 1963) fuxindo da vida mediocre e conservadora que a agardaba no seu Texas natal (mesmo pensara en casar e todo) e coa que impresionou ao público no Festival de Monterrey de 1967, no que coincidiu cos grandes artistas e grupos do momento. Con todo, semellaba que a colaboración entre Joplin e a Big Brother tiña data de caducidade, posto que a gran voz que lideraba o grupo chegaba a eclipsar o traballo da banda. Desta primeira etapa, de gran actividade creativa, destaca o álbum Cheap Thrills.

A finais da década dos 60, comezou o seu idilio coa Kozmic Blues Band, unha banda creada a partir dunha coidada selección de músicos levada a cabo pola propia Janis e o que naquel momento era tamén produtor de Bob Dylan, Albert Grossman. Joplin apostaba por un son diferente e alonxado da psicodelia que caracterizaba á Big Brother. As súas preferencias e principais influencias musicais camiñaban polos sendeiros do blues, o soul e o rock máis puro, algo que tratou de plasmar nesta nova andaina coa Kozmic Blues e que, nun principio, lle “saíu furada”. A crítica non gustaba da nova Janis, aínda que a ela iso tanto lle tiña, pero o público si acolleu este cambio con entusiasmo, como se viu na xira europea que emprendeu co seu novo grupo e no mesmísimo Festival de Woodstock en 1969, no que deixou coa boca aberta a todos os hippies que pasaban por aí.

Mais a Kozmic Blues tampouco foi a banda definitiva para Janis, posto que a súa composición, a pesar da súa manifesta eficacia, posto que eran todos músicos profesionais, resultaba un tanto artificiosa cando Joplin buscaba todo o contrario: fundar o máis parecido a unha gran familia sobre o escenario. Ademais, os seus problemas co alcohol e as drogas, que viña arrastrando dende principios dos 60, xa eran demasiado graves, feito que tamén influíu de xeito decisivo na disolución desta banda. Porén, tras un período de descanso e de desintoxicación, en 1970, Grossman propúxolle unha nova banda, a derradeira: a Full Tit Boogie Band, coa que gravou nese mesmo ano o que está considerado un dos mellores álbumes de todos os tempos: Pearl, editado de forma póstuma en 1971, pois Janis Joplin falecería por unha sobredose de heroína o 4 de outubro de 1970.

E aquí conclúe o atracón de coñecemento wikipédico, eu son máis de odas e loas menos eruditas, pois non aspiro a traballar en Radio 3… A vida de Janis foi efémera, dende logo. O seu talento amosóusenos dun xeito tan fugaz como brillante, pois non renunciou a vivir rápido, facendo seus os agora tópicos lemas de “sexo, drogas e rock n’ roll” e “vive á presa, morre novo e deixa un bonito cadáver”. Janis era todo iso, un paradigma da subversión do rol. Talvez levada ao extremo, non o vou negar. Pero sempre se negou a acatar todo aquilo que recordara a algo preconcibido e refusou asimilarse ao convencional en todos os ámbitos: na música, na súa vida privada, na súa forma de vestir, no seu xeito de pensar e entender a vida… Foi quen de converter as súas frustracións vitais e as súas penas en arte, logrando provocar unha especie de catarse no seu público e nos que aínda a admiramos despois da súa morte. A súa persoalísima voz, áspera e pouco dada a floreos de calquera clase, agromaba dunha gorxa que parecía que ía estourar en calquera momento pero da que nos namoramos perdidamente nada máis oíla. Todas aquelas cousas que noutros cantantes nos parecen “ghallos”, idas de ton ou berros sen máis en Janis Joplin son auténticas marcas diferenciais, unha mostra máis do relativa que pode ser a beleza, pois unha voz que en principio semella desagradable e á que socorreríamos ipso facto ofrecéndolle un caramelo mentolado á súa dona, resulta ter un encanto insospeitado. A paixón e a entrega no escenario foi o seu máis perfecto complemento para transmitir axeitadamente a súa mensaxe a veces atrevida e despreocupada, a veces depresiva e lánguida. Era todo sentimento, melancolía e emoción.

E que dicir dos auténticos temazos que nos legou? O bo de ter unha carreira tan curta e de formar parte do maldito Club dos 27 (no que tamén atopamos outras ilustres figuras coma Jimi Hendrix, Kurt Cobain ou, máis recentemente, Amy Winehouse) é que case non che dá tempo a facer borralla. Janis posuía tantísima arte esperando a ser debidamente explotada, tiña tan bos músicos detrás e tanto carisma que todo canto fixo resultou ser magnífico. Sublime. Non había lugar para recheos ou composicións anódinas, a súa intensa vida, salvaxe e indócil por momentos, tamén o foi musicalmente falando. Deste xeito, aínda hoxe, 40 anos despois do seu pasamento, podemos seguir gozando de melodías xa inmortalizadas no seu momento, propias e alleas, como Piece Of My Heart, Ball And Chain, Misery’n, Cry Baby (a miña primeira vez), Maybe, Raise Your Hand, Kozmic Blues, One Good Man, Me And Bobby McGee, I Need A Man To Love, Road Block e un longuísimo και τα λοιπά (poñer “etc.” a todas horas xa me aburre). Incluso ese Mercedes Benz cantado a capella, a súa última gravación, un tema que se deixou tal cal, sen instrumentalización nin nada, unha canción cunha letra e cunha mensaxe do máis frívolas e sinxelas, soa a gloria nos oídos dunha devota de Janis coma min…

Para min, falar de Janis Joplin é falar de inspiración. Ela é A ÚNICA MUSA do meu espertar cultural. Talvez sexa inadecuado dicir que me gustaría ser coma ela, porque coma ela non vai haber ningunha, ningunha con esa mesma vocación provocadora, ningunha con ese mesmo don para transformar a rareza en fermosura. Janis é unha das miñas grandes referencias precisamente por ser un deses fenómenos que se repiten na historia da humanidade nada máis que unha vez cada mil anos. Adóroa polo imposible que resulta que forme parte da miña contemporaneidade. Por ela tería desexado retroceder unhas cantas décadas no tempo para poder ser testemuña da súa entronización no vasto Olimpo do rock, cidadán de a pé coma ela que logo a divinizaría coma a gran diva (unha de verdade, non estes chorros de voz de pacotilla que incluso se atreven a dicir que se inspiran na gran Janis) que logo resultou ser. Non hai nada nela que non sexa fascinante, dende chantarse e dicir “non, nunca serei coma as demais” ata o seu sorriso expresivo e explosivo, case pueril pero sempre vivo. Un sorriso co que eu sempre vivirei na parede do meu cuarto, no meu muro de facebook, no fondo de pantalla do meu ordenador… Pero sobre todo, un sorriso que evocarei en cada canción.

Porque mulleres coma ela nunca morren… 

Hessel e Brais

 Non sei se se notou o suficiente neste blog que me “pirra” falar de política. É un pracer case tan satisfactorio (case, xa digo case) que o sexo ou ir a unha cata de cervexa. Hai algo fascinante en toda esta xente que se dedica á política e non creo que poida referirme a todos eles como colectivo, citando todos aqueles vergoñentos lugares comúns que unen a servidores da res publica de todo o estado e de medio mundo, sen que algún que se diga honrado ou que realmente o sexa se me enfade. Síntese, o que non queira ver ferida a súa sensibilidade que se absteña de continuar coa lectura, xa advertín no seu día que tampouco é que fora unha das miñas prioridades máis prioritarias (que vivan as redundancias!) andar por aí de “quedaben”, como se adoita dicir. Hoxe vou falar de política, outra vez, e vou poñer a parir aos que se cargan causas e ideoloxías sumamente importantes para min, coas que a pesar de todo me sigo identificando, coa súa deplorable e irrisoria actitude. A que avisa non é traidora.

            Como amante e practicante da procastinación no 70% aproximadamente do meu tempo libre, case todo o que acaba nas miñas mans para ver, ler ou escoitar, provén da rede, e precisamente de aí procede o primeiro documento que me propoño desentrañar para a variada audiencia que poida toparse azarosamente con estas liñas. Seguramente os autores desta pequena sátira política non contaban con que acadara unha repercusión maior que aquela á que estaba destinada: ser un traballo máis dunha clase de comunicación audiovisual (creo), pero cando sobes algo ao youtube exposte a que sucedan cousas así. Acusacións de plaxio aparte, que xa as teñen os creadores deste vídeo, A vida de Brais ten un pouso de realidade socio-política absolutamente brutal.

O que pretenderon os rapaces que participaron e traballaron neste vídeo foi “customizar” aquela memorable escena de A vida de Brian, a célebre película dos Monty Phyton que ironizaba sobre a vida e milagres de Xesucristo, na que Brian, un xudeu máis sometido ao poder imperialista romano, se topaba vendendo aperitivos no circo a un grupo de insubordinados xudeus que aglutinaban as súas reivindicacións contra o invasor baixo a etiqueta de “Fronte Popular de Xudea” pero que Brian confundía coa “Fronte Xudaica Popular”, unha escisión dos primeiros, o cal daba pé a un dos gags máis brillantes da historia sobre os movementos políticos máis contestatarios e minoritarios ou minorizados.

Esta é, a priori, a influencia nai de A vida de Brais, mais non é a única, xa que pola rede circulaba tamén dende hai un ano, un subtitulado desta mesma escena, A vida de Breixo no nacionalismo galego, cambiando as referencias ficticias por outras máis reais e que aludían, en concreto, á actual situación do nacionalismo galego, cuxa segregación recente máis importante se produciu en Xaneiro do 2012, cando Xosé Manuel Beiras e a súa corrente Encontro Irmandiño, abandonaron o Bloque Nacionalista Galego, abrindo a caixa dos lóstregos. Por este motivo, os rapaces que gravaron A vida de Brais xa foron tachados de sucios plaxiadores por algún comentario en youtube, pero boeno, que queredes que vos diga? Non me considero avogada do demo cando digo que subtitular unha escena é moi fácil e que coller a cámara xa require un pouco máis de esforzo. Aínda que a idea non sexa completamente túa e os planos non sexan todo o perfectos que deberan ser. Para min ten máis mérito.

Boeno, como o dos dereitos de autor non me interesa demasiado para a cuestión que pretendo abordar, acabo. O caso é que este vídeo me pareceu xenial por varias razóns. Hai un perfecto intercambio de todos e cada un dos roles: Brian/Brais, circo romano/campo de fútbol, indumentaria xudea/pano palestino, morros de nutria/plátano de Canarias… E, por suposto, todos os grupos e grupúsculos que defenden o dereito á  autodeterminación do pobo xudeu vs. todos os grupos e grupúsculos que defenden o dereito á autodeterminación e/ou a independencia (ou algo parecido a todo isto) do pobo galego. Mención aparte merece o cameo/guest starring de Rafa Cuíña, outro personaxe que merecería un post aparte…

Non por estar abordado dende unha óptica humorística e sarcástica a cuestión do nacionalismo galego é menos escabrosa. Como xa dixen, o colapso do partido que ata hai pouco monopolizaba e aglutinaba o sentir nacionalista de Galicia provocou unha gran ruptura interna que se produciu hai un ano e moito. As diverxencias e as diferenzas ideolóxicas nunha organización frontista sempre son acusadas, que se lle vai facer? Sobre todo se son de esquerdas, que sempre adoitan ser máis críticas e esixentes consigo mesmas que un partido de dereitas (o meu cú, a miña opinión, aviseino). Conste que eu fun das que nun primeiro momento acolleu con entusiasmo a idea de que algún dera un zapatazo na mesa da asemblea aquela de Amio para dicir “ata aquí chegamos”, mais agora a miña decepción xa está algo menos concentrada nun único partido (non vou dicir nada pero o do teito das 50 propostas cheira a podre)… Pero boeno, xa me estou desviando outra vez! A vida de Brais fai unha perfecta radiografía da situación dunha corrente política e de pensamento que en Galicia vai á deriva por non ser quen de atopar un rumbo que a defina por completo perante un eleitorado que desconfía e apenas se recoñece ou non se recoñece en absoluto nela e que, posiblemente agora, cada catro anos vaia picando un pouco de todas as pólas que medraron a raíz desa disidencia interna. E a culpa de quen é? Dos que votan á “ghaivota” tamén, sí, pero eu creo que a alternativa non se constrúe única e exclusivamente en torno ao xa gastado “eu pode que o fixera mal, pero ti máis” ou recorrendo á imitatio de grandes “ideacas” dalgún neocon con ínfulas de salvador da patria senyera en man (a apelación ao patriotismo como remedio a todos os males sempre me pareceu unha noxenta cortina de fume, véxase o esperpento do día de onte) e que, inexplicablemente, é quen de aliarse cos seus adversarios políticos para tal fin, os cales están nas antípodas ideolóxicas (ou nun principio estábano) do seu programa de goberno. Nótese que quero ser sutil, non me gusta dar moitos nomes.

Que estou cabreada con todo isto é máis que evidente. O camiño xa era errante e vacilante (por moito que me esforce, é difícil esquecerme do 2005, aínda que fora un escenario preferible, que non mellor, ao que houbo logo do 2009) pero agora con tanta discusión na casa, co cal, non se consegue nada salvo facerlle un favor aos “empeitizados” herdeiros de Don Manuel; isto xa pasa de castaño escuro. É imposible que academos a cima se non subimos axeitadamente os chanzos do camiño do nacionalismo de esquerdas (que, repito, pese a ser un pouco ácrata, paréceme un movemento necesario), con voltas atrás ou saltos de dous en dous cara arriba, deixando atrás problemas irresoltos ou temas incómodos…

Boeno, iso, que me vou quedar sen espazo para conectar todo isto co outro personaxe que me dispoño a citar. Gracias a Brais por fin fun capaz de rirme da ineptitude daqueles que foron incapaces de manter a cabeza fría para facer fronte a un inimigo (bufff, que forte soa esta palabra) que eles aínda hoxe sosteñen, nun exercicio de bipolaridade e esquizofrenia sen precedentes, que é común… Mi no entender a forma de proceder desta xente na que eu nalgún momento depositei infrutuosamente as miñas esperanzas de cambio e de realización última dos ideais políticos que máis se aproximan ao meu modo de entender a vida, pero gracias por devolverme o sorriso e difuminar a miña indignación. E de indignación vou falar agora mesmo…

Hai cousa de dous anos e algo ía eu andando tranquilamente camiño da facultade e pasaba polo Obradoiro, unha praza que sempre está ateigada de devotos, peregrinos e guiris pero que nese momento presentaba unha paisaxe radicalmente diferente á habitual: todo o escaparate de tendas Quechua mudárase do Decathlon ao pé da catedral. E non eran o teito duns poucos “perroflautas”, alí había xente de toda cor, idade e extracción social, co cal a miña perplexidade foi aínda maior. A “moda” da acampada urbana estendérase por toda a xeografía do estado en apenas un mes e no contexto dun proceso eleitoral que non se semellaba en nada aos anteriores. E os promotores desta tendencia tiñan un inspirador libro de cabeceira, o Indignádevos de Stéphane Hessel.

Indignádevos chegou ás librarías europeas na primavera de 2011 e, a cambio dun prezo moi asequible (5 cochinos euros), Hessel prometía abrirnos os ollos a todos os que caeramos nas trampulleiras redes dun sistema que nos fixo crer que podiamos telo todo pero que non dubidou en arrebatárnolo en canto se asomou a pantasma da crise. O ton do libro, que apenas chega ás 50 páxinas, en realidade é un panfletiño moi ben escrito; oscila entre a “batallita” e o cabal relato de quen viu xa case todo nesta vida e que merece ser escoitado. Pero é que Stéphane Hessel pasaba dos 90 anos cando se decidiu a botarnos esta arenga escrita e nas súas costas levaba acumuladas moitas experiencias que ningún de nós podería imaxinar: sobreviviu aos campos de exterminio do nazismo, foi membro da resistencia francesa, participou activamente na reconstrución política da Europa do século XX, comprometeuse coa causa palestina e mesmo colaborou na redacción da Declaración Universal dos Dereitos Humanos, un papel que agora mesmo está máis mollado que as bragas dunha fan de Pablo Alborán.

Por que traio a colación a Hessel despois de compartir a miña decepción coa esquerda nacionalista a propósito dunha parodia? Porque Hessel tamén fala un pouco diso, de esperanzas perdidas, de cousas que se deixaron correr cando se deberan ter advertido ao seu debido tempo e da responsabilidade que todos e cada un de nós debemos ter se queremos un cambio real. O 15-M foi quen de poñer todas estas ideas enriba da mesa e demostrou que as ideas de Hessel podían ter un calado. Porén, do que non foi capaz foi de continuar, de persistir, de coller o temón e, agora mesmo, parece que a esquerda está como anestesiada e a oposición que leva a cabo é de todo blandurria. Eu creo a Hessel cando di que vivimos nun momento excepcional, antes podía estar eu máis mediatizada e mesmo manipulada e intentaba quitarlle ferro ao asunto pero non, ten toda a (puta) razón cando di que rebelarse contra o nazismo non é que fora máis fácil, simplemente era máis evidente. Digamos que a estrutura de dominio é moito menos honesta actualmente que en tempos de Hitler e, a pesar dalgún esporádico momento de lucidez, a esquerda parece allea a este feito, tanto a nacionalista como a que non o é. Machácannos económica e socialmente baixo o paraugas do que todos eles chaman democracia. E a connivencia dos actuais grupos de esquerdas con ese sistema é total. Por varias razóns: asumen (porque o asumen) que soamente se pode dar un golpe na mesa cada catro anos, fan seus os mesmos instrumentos de propaganda que emprega a dereita e incluso apoian iniciativas e propostas impulsadas pola mesma (volvo a ese número 50 que tanto me bateu na vista esta semana).

Non sei se por sorte ou por desgraza, Hessel non viviu o suficiente como para saber se a mobilización social inspirada pola súa obra se ía quedar nunha simple moda ou se ía avanzar cara algo maior nos próximos anos, pois faleceu en febreiro deste ano. Con todo, eu, que non son moito de recoñecer autoridades pero admito que debo ter en consideración algún tipo de autoridade moral, creo que lle estamos facendo un fraco favor ao seu legado e ao seu pensamento. E coma Hessel, tamén a outros ideólogos con gran amplitude de miras como, por exemplo, José Luís Sampedro (quen, de feito, fixo o prólogo da edición en castelán de Indignádevos). A alternativa está inmersa nas súas loitas intestinas, nos seus lavados de cara e incluso bota un recendo a algo semellante ao oportunismo, con medidas que non veñen a conto ou declaracións sen máis sentido que o de facer algo de ruído. E, así, como se reflectía na Vida de Brian e tamén na Vida de Brais somos incapaces de construír unha unión íntegra e axeitada, insultamos ao que ata dous días era o noso “camarada”, non podemos asaltar o palacio de Pilatos porque estamos demasiado ocupados discutindo quen o planeou primeiro e nin sequera temos claro se o invasor nos oprime ou nos favorece. Canta intertextualidade hai entre Hessel e Brais. Cantas concomitancias…

Esta é a miña opinión, logo cada un que pense o que queira. Pero o que queira. 

Mentres tanto, miremos ao lado bo da vida...