Directos que quitan o impo (II): Depeche Mode

Hai poesía que non aparece nos poemarios, hai sentimentos que transcenden a individualidade e hai momentos que non se reducirán ao instante, senón que se ancorarán na eternidade ao seren inesquecibles. Posiblemente ese poida ser o resumo do que tratarei de explicar a continuación. E non será doado.

Se o respectable bota a vista atrás nestas páxinas virtuais, descubrirá que o meu con Depeche Mode non é circunstancial. Houbo moitos grupos que me gustan ou que me gustaron pero que non lograron exercer sobre min a mesma influencia que, pola contra, si conseguiron os Depeche Mode. Son unha banda versátil, polo xeral algo inclinada ao tétrico e ao escuro, pois os temas que tratan nas súas cancións son máis ben fodidos e abarcan dende as frustracións sexuais ata a pura tolemia pasando pola soidade, o enclaustramento, a depresión ou a angustia existencial. Con todo, aínda que se adoite falar deles coma unha banda de electropop ou synthpop ou como raio queiramos chamalo, nunca poderemos adscribilos sen máis a un estilo determinado. Pasaron por múltiples etapas creativas e estéticas, fuxiron dos convencionalismos do pop oitenteiro que marcou os seus inicios, súa música envelleceu cunha dignidade que xa a quixeran para si os “novos románticos” e a súa mensaxe perdura. Para min, teñen unha traxectoria redonda e incluso agora son capaces de seguir sacando material novo que pague a pena, nada de discos de recheo para pagar facturas ou manter un determinado tren de vida. E as súas xiras seguen sendo esperadas e desexadas polos seus devotos (entre os cales, me inclúo) como auga de maio.

No marco da súa xira europea de presentación do seu último álbum, Delta Machine (2013), viñeron dar a Madrid o pasado venres, que, aínda que estea repleta de madrileños, ben vale unha misa. Neste caso unha auténtica eucaristía musical, na que os profetas (increíblemente masivos) do esoterismo psicolóxico volveron dar unha lección maxistral de arte e espectáculo aos seus miles de seguidores, a min tamén. Non decepcionaron, as miñas expectativas eran altísimas e o nivel esixido tamén. Había fame de Depeche Mode e notábase no ambientazo que se estaba xestando cara as 8 da tarde, cando deron comezo as teloneiras, Feathers, dignas herdeiras do estilo dos Depeche Mode e que foron quen de ir quentando motores axeitadamente, con melodías electrónicas envolventes e suxerentes que me entusiasmaron e me descubriron unha vez máis que o legado de Dave Gahan e os seus ten un valor incalculable. Recoméndoas, por certo, creo que poden ter un futuro moi prometedor.

A ilusión medraba a pasos axigantados, había moito tempo que soñara cun intre que prometía ser, como mínimo, máxico. E sen que tivese tempo de rematar de imaxinarmo, comezou. Welcome to my world, primeiro corte desa pequena gran xoia que é o Delta Machine, abriu o concerto e o auditorio respondeu cun bramido sen igual en canto entraron en escena Dave Gahan, Martin L. Gore, Andy Fletcher e os seus músicos de apoio, Christian Eigner á batería e Peter Gordeno nos teclados, mentres a enorme pantalla que os precedía daba o seu merecido protagonismo ao sexto culpable do éxito do recital: Anton Corbjin, que unha vez máis nos marabillou coas súas imaxes, o perfecto complemento para a súa música. Así nos deron a benvida ao seu mundo, coa contundente introdución do seu disco seguida do segundo tema do mesmo, Angel, un blues electrónico no que era inevitable renderse á gravísima e sensual voz de Gahan.

E entón, soaron as primeiras notas do primeiro gran clásico do concerto, Walking in my shoes, do seu disco máis grunge e “rockeiro” Songs of faith and devotion (1994). Un auténtico himno para todos os admiradores de Depeche Mode e que afonda nesa temática da introspección e do lado máis lúgubre do ser humano. Berros e vítores por parte do público para recibir este gran temazo, executado cunha perfección que rozaba o sublime. Unha das mellores composicións de Martin L. Gore, na miña modesta opinión, e que en directo resulta aínda máis impresionante que na súa versión de estudo.

Precious transportounos unha vez máis á melancolía colectiva máis exquisita. Tema moi emotivo pertencente ao gran disco Playing the angel (2005), foi concibido por Gore coma unha personalísima canción na que canalizaba todas as malas sensacións provocadas polo seu divorcio, rogando aos seus fillos que non sufrisen polas diferenzas dos adultos. Clásico contemporáneo da banda, un dos seus singles máis coñecidos da nova era e na que os sintetizadores da versión orixinal de estudo foron suplidos dun xeito intelixente e convincente polo son da guitarra eléctrica. Simplemente marabilloso.

Con Black celebration voltamos a épocas pasadas nunca vividas pero que semellaban familiares para calquera fan de Depeche Mode (puiden comprobar, por certo, que non hai idade para este grupo, a absoluta heteroxeneidade neste senso era a tónica xeral na composición do público). Rescatada do álbum homónimo de 1986, puxo a nota máis gótica da noite, aquel tempo no que todos os membros da banda se embutían en coiro e se engominaban tratando de ser aínda máis taciturnos e tenebrosos. Logo, retornaron ao presente máis inmediato con Should be higher, do Delta Machine e posiblemente o tema con maior complexidade vocal ao que se enfrontou Dave Gahan, posto que leva a súa voz (lembremos, gravísima) ao extremo ao ser quen de executar cunha corrección pasmosa unha serie de agudos tamén en directo (cando as escoitaba no disco non o cría, realmente había que velo).

Era imposible que o Violator (1990), posiblemente o mellor álbum de música electrónica de todos os tempos e un dos mellores da banda, non tivese unha presenza destacada neste concerto, pois supuxo un antes e un despois na historia desta banda. A selección de temazos de Violator deu comezo con Policy of truth, pop sofisticado e pegadizo que fixo as delicias dos fanáticos que xa levabamos un anaco exhaustos cantando ao unísono e movéndonos como podiamos con cada canción. O auditorio enmudeceu cando parte dos membros da banda abandonaron o escenario quedando unicamente Martin L. Gore e Peter Gordeno, que nos ofreceron os momentos máis propiamente intimistas e de recollemento con Slow (outro blues electrónico do Delta Machine), But not tonight (do Black Celebration) e Shake the disease (pertencente ás súas recompilacións de primeiros éxitos de 1985, Catching up with Depeche Mode e Singles 81-85, como tema novo). A validez de Gore como segundo vocalista da banda quedou totalmente probada nestas tres intervencións en solitario nas que nos emocionou e impresionou dun xeito supino. A volta ao Delta Machine marcouna Heaven, primeiro single de promoción deste disco, que continuou, de novo a cargo da banda ao completo e con Dave Gahan ao micrófono,  o ton íntimo da velada que xa adiantara Martin L.Gore.

Unha das cousas máis alucinantes deste directo foi que incluso me vin arriba coas cancións que non me gustan (porque por moito que sexa a miña banda favorita non llo perdoo todo, aínda teño criterio). Porque si, tamén se incluíron no setlist cancións que non me chistan moito, como son Behind the wheel (do Music for the masses, de 1988), A question of time (do Black celebration) e Just Can’t Get Enough (do Speak and spell, de 1980), e ignoráronse outras imprescindibles como Strangelove. Porén, unhas versións en directo moi dignas e o contaxio dunha emoción sen precedentes foron as culpables de que non se desmoronase a miña ilusión e as miñas ganas con estes temas. A pain that I’m used to (do Playing the angel) e Halo (do Violator) reviviron a miña ansia total.

Pero aínda faltaba o mellor, “a traca final”, como se adoita dicir. Ese momento no que os clasicazos determinarían a nosa capacidade de resistencia e de entrega como público e devotos. Un tras doutro, así foi como os Depeche Mode nos regalaron os seus grandes temazos nun directo que xa estaba sendo grande pero que pasou a ser colosal: Enjoy the silence, Personal Jesus (ambas do Violator), I feel you (do Songs of faith and devotion) e Never let me down again (do Music for the masses) marcaron un final sentido por todos (sempre queremos máis) pero celebrado como nunca.

Neste punto do concerto vin cumpridos catro dos grandes desexos da miña vida: escoitar en directo a cargo dos seus autores cada un destes temas que son parte importantísima da banda sonora da miña vida e que agora quedaron inmortalizados na miña memoria como catro dos intres de nostalxia e reafirmación persoal máis emocionantes da miña curta existencia. Así o espeto porque así o sinto. Puxéronseme os pelos coma escarpias e a pel de galiña, en catro flashes lembrei o momento no que me acerquei ao estante dunha tenda e collín (para mercalo cos cartos dun regalo de reis) o recompilatorio The best of Depeche Mode, fará uns sete anos. Lembrei que nunha primeira vista tampouco me encantara escoitar algo tan diferenciado de todo canto coñecía pero que logo ao prestarlle atención con maior detemento me namorei da súa música. Lembrei os innumerables momentos de soidade nos que me acompañou a voz de Dave Gahan e a lírica aflixida e pesarosa desas cancións que aínda hoxe son quen de escoitar con desconcerto e estupor pero con asombro e conmoción, coma se fose a primeira vez. Lembrei a morea de veces que os recomendei, case sempre batallando contra os prexuízos e a incomprensión de quen non está afeito á excelencia dos Depeche, a fin de atopar almas xemelgas coas que compartir a miña paixón por este grupo. Lembrei a frustración que sentín ao non poder velos no 2009 e a miña satisfacción foi infinita ao ver que ese recordo deixaba de ser un lastre na miña mente. Lembrei todas as viaxes en coche que musicalizaron, lembrei cada experiencia e pequeno detalle que era quen de vincular á súa música. E supoño que iso é o que fai verdadeiramente enormes aos grandes grupos, aos grandes artistas, con independencia do campo no que se movan: ter esa capacidade de facernos vibrar e sentir algo que parece que non está ao noso alcance pero que, finalmente, gracias a un par de palabras ben dispostas, unhas cantas notas e unha forma de interpretalas, aparece.

Musicalmente, valeu moito a pena. Foi un concertazo. Pero supoño que se entenderá que, no meu caso, foi máis, moito máis, que un excelente concerto.

Directos que quitan o impo (I): Guadalupe Plata

        

         Tiña ganas de inaugurar unha nova directriz temática neste blog, máis que nada para non repetirme tanto. E tiña aínda máis ganas de comentar en profundidade as impresións que me xurdiron dos concertos que vin ao longo destes anos, dende que empecei a ir a este tipo de eventos que tanto me gustan actualmente. Así que, comezo unha nova sección aplicando unha lóxica aplastante para poder contestar á nai de todas as preguntas: de todos os concertos que vin na miña vida cal é o máis apropiado para comezar este repaso á “crème da crème” dos recitais dos que tiven a oportunidade de ser testemuña? A resposta era difícil. Moi difícil! Cantos cartiños teño gastado en deleitarme coa maxia da música en directo… Hai tantos artistas que me gustaron e tantos grupos que me sorprenderon… 

A cousa era máis ben complicada. De modo que decidín optar pola vía saudable antes de que a miña cabeza estourara ao intentar xerarquizar dun modo estúpido pero efectivo todos os concertos aos que fun utilizando como vara de medir un subxectivo nivel de admiración e asombro bastante cambiante e aleatorio segundo de onde veña o aire nos días nos que consulto á miña traidora memoria. Esa vía era comezar polo último concerto ao que fora. Nin máis nin menos, daba igual que fora mainstream, indie, a Panorama ou Miley Cyrus. Afortunadamente, o concerto que teño máis recente na miña vida é dos bos, así que o nome desta nova sección está máis que xustificado. Comezo a miña andaina polos directos que me quitaron o impo (si, señores meus, parece ser que en galego, “hipo” é “impo” e, eu, que son un ser anquilosado e arcaico, entérome agora) con Guadalupe Plata.

Como exiliada que son, debo atopar alternativas de ocio o suficientemente satisfactorias como para evitar caer nese estado morriñento que, nalgún momento e sen previo aviso, ataca a quen se ve privado da súa pretérita rutina nun lugar diferente. Manter o san costume de ir a concertos é unha desas alternativas que me fan esquecer o bonita (ou non) que podía ser a miña vida no lugar no que adoitaba vivir, ir de cheas e “lighar”, por iso non dubidei en acudir á chamada dos Guadalupe Plata o pasado 12 de outubro na Sala Potemkin de Salamanca.

As referencias que tiña deste grupo nado en Úbeda aló polo 2006 e integrado por Pedro de Dios Barcelo (guitarra e voz), Carlos Jimena (batería) e Paco Luís Martos (baixo) eran moi boas. Ao principio non me soaba nin o nome pero metéronseme no corpo as ganas de velos cando alguén máis docto ca min dixo: “están de puta madre!” Pódese dicir máis alto pero non máis claro. Son estas valoracións tan concisas e incontestables as que me animan dun xeito máis evidente, teño que recoñecelo, o de buscar información en internet é secundario (por outro lado, bendito sexa o facebook, neste caso). E agora podo corroborar que efectivamente molan moito. Teñen un son moi diferente a case todo o que adoito oír en grupos de recente composición mal ou pouco coñecidos (ese mundo ideal dos hipsters…) que acaban sorprendendo. Aínda que eles se autodefinen como unha banda de blues a min recordáronme a moitas cousas ao mesmo tempo, blues si pero tamén ao country e incluso á psicodelia ou ao rock progresivo. Non sei, con esas pontes e transicións cunha instrumentalización tan potente e prolongada (que non existen nas gravacións de estudo, posto que son cortes máis breves, e, en directo, dáche a sensación de che están poñendo un álbum conceptual) ou o eco dunha voz ruda que entoa, máis que un canto, un alarido, son só algúns dos detalles máis atractivos e suxestivos dun totum revolutum moi ben armado que recolle múltiples influencias de aquí e acolá.

Visualmente, o que máis chama a atención deste grupo é que de súpeto, en canto todos os músicos se sitúan no escenario, aparece un baixista que, no canto de ter un baixo convencional, leva a cabo as súas tarefas nalgunhas cancións cun instrumento que, dende a aparición dalgún estúpido anuncio de limoada, é “un paaaaaaaaalo”. O caso é que, como os propios membros de Guadalupe Plata relatan na súa páxina de bandcamp, e cito textualmente, non é soamente iso, senón que las llamas quedaron fuera de todo control cuando Paco Luis Martos apareció en el laboratorio con un primitivo bajo elaborado artesanalmente con un barreño de zinc, un palo de madera y una cuerda de arrancar motosierras… Se non credes o sorprendente que pode chegar a ser a mente humana, mesturando técnica e arte dunha forma asombrosa e logrando parir música servíndose de calquera recurso por pequeno e nimio que sexa, védeo por vós mesmos. Non é un mero artificio ou unha mostra de frikismo para chamar a atención sen máis, o matiz que aporta un instrumento concibido dunha maneira artesanal nótase (ou acaso xa nos esquecemos todos da Red Special, por poñer un exemplo?) aínda que sexa levemente.

                                        

Isto que vou dicir agora, xa para ir rematando, é unha noxenta mostra de xenofobia musical ou algo parecido, pero boeno, quen non recela algunha vez da cultura propia ou da do veciño máis inmediato? Pois iso, que tire a primeira pedra… Guadalupe Plata non soa ao típico grupo español e iso, dende o meu humilde punto de vista, é algo bo. É un topicazo, seino, pero dende hai décadas, en España parece que só se sabe facer un determinado tipo de pop, un determinado tipo de rock (que, por certo, nunca acaba soando a rock, sempre deriva cara o primeiro tipo e nunca acada a potencia dun rock de verdade), un determinado tipo de indie e así ad infinitum. Moitos grupos acaban soando máis ou menos igual, estean ou non nas listas de éxitos e formen parte ou non do canon. Por iso é aínda máis gratificante bater cunha banda como Guadalupe Plata. Realmente, son unha bandeira da orixinalidade, ninguén fai o que eles por estes lares, son diferentes e destacan, teñen algo que dicir e transmitir, non lle dan voltas unha e outra vez ao mesmo e gastado concepto. Non se limitan a un único estilo, conseguen un son pulido e diferenciado e fante vibrar no seu directo pola intensidade desas melodías crúas que te enganchan, que conseguen que te movas (isto no meu caso é importante, se non comezo a mover o pé ou a cabeza segundo o ritmo da música, malo) e establezas coa música unha relación case case espiritual, unha simbiose sen igual e un absoluto goce para os sentidos.

Aínda hai esperanza, que siga habendo moitos grupos coma Guadalupe Plata por moitos anos. Se tedes a sorte de que vos coincida un concertiño deles preto, non o dubidedes, vale moito a pena!