Galería de ídolos masculinos (II): Freddie Mercury

“Freddie Mercury é un dos meus meirandes mitos musicais e sexuais”. Normalmente provoco silencio e petrificación entre os meus semellantes cando no medio dunha conversa trivial sobre temas igualmente triviais, como algúns gustos musicais oitenteiros, solto esta máxima. Case todos coinciden en que Mercury debe ser elevado ao olimpo da melomanía pero moi poucos pensan, coma min, que tamén mereza un lugar destacado nun podium máis terreal e frívolo. Semella que o bo de Freddie non se corresponde co paradigma canónico da sensualidade e o erotismo, supoño que a súa mandíbula (que na vida se topou cun protésico dental) é a culpable deste feito. Mais non vou dedicar toda esta extensa prosa única e exclusivamente a falar de Freddie Mercury como mito erótico (pese a que penso facer a miña pertinente exposición de motivos) senón tamén coma o grandísimo artista que foi, é e será, superando calquera moda e barreira física (máis que nada porque hai xa tempiño que finou). Se alguén (troll ou non) considera que o que vén a continuación non é máis que unha trapallada falta de rigor, anoto que isto non é a wikipedia nin aspiro a firmar a biografía definitiva sobre Freddie Mercury, o único que pretendo é facer un panexírico á altura do ídolo, que para algo é ídolo, vamos (e que carallo, aquí escribo eu e escribo o que me apetece, xa está).

Un pouco de historia persoal para crear ambiente: coma se dunha avoíña prematura (moi pop, iso si) me tratase, gosto de dar o coñazo ao persoal coas miñas particulares “batallitas”, que raramente son merecedoras de atención e/ou recoñecemento por parte dos que me rodean. Por iso, nunca poderei deixar de contar unha e outra vez en bucle infinito a historia de como coñecín á vosa... Perdón! De como batín cun grupazo chamado Queen. Setembro. 2003. Todos temos un cuñado pero no meu caso teño e xa tiña entón un cuñado que mola (parece ciencia-ficción, pero non o é) que me emprestou unha caixa prateada que contiña os tres volumes de grandes éxitos de Queen, ampliando así o meu coñecemento da mítica banda máis alá do We will rock you ou o We are the Champions que amenizaba as vitorias do Depor (daquela o Depor ghañaba cousas, si). O que veu despois diso é fácil de imaxinar: aqueles tres discos convertéronse nos meus álbumes de cabeceira durante anos, sabía todas as cancións, entoábaas nun deficitario inglés macarrónico no que tan só se intuían algunhas semellanzas fonéticas co orixinal e Freddie Mercury pasou a ser, non un máis, senón un grandísimo ídolo para min. Ata hoxe.

            E agora, toneladas de prosa biográfica para dummies: Freddie Mercury naceu na illa de Zanzíbar (Tanzania) o 5 de setembro de 1946 co nome de Farrokh Bulsara e no seo dunha familia de orixe india e parsi. Sendo aínda neno, coma case todos os xenios, mostrou unhas aptitudes descomunais para a música, o que provocou que a súa familia se esmerase especialmente nesta parcela da súa educación. A revolución de Zanzíbar de 1964 obrigou aos Bulsara a exiliarse no Reino Unido, onde logo dalgunhas experiencias musicais con varias bandas e ao pouco de obter un diploma universitario en deseño gráfico, Farrokh coñecería a Brian May e Roger Taylor, que serían os seus compañeiros nunha das bandas máis míticas da historia do rock: Queen (si, ambos acabaron reciclados en peseteiros explotadores dun legado inmenso). O resto é historia. E de sobra coñecida: éxitos a esgalla, estadios cheos e unha morea de himnos que hoxe seguen resoando coa mesma forza de onte. Ata a súa morte o 24 de novembro de 1991, vítima da SIDA, o xa máis coñecido en todo o orbe como Freddie Mercury non cesou de darnos mostras do seu innegable e colosal talento, tanto xunto a Queen como en solitario (xa no cumio firmou un pop máis que decente en Mr. Bad Guy).

            Por que Freddie Mercury é unha figura artística tan inspiradora para min? Porque, na miña opinión, é o paradigma do artista total, ese summum ao que calquera artista pop debería aspirar. Un tipo cuxa versatilidade non coñecía límites, cun rexistro e unha calidade vocal impresionantes, un auténtico showman que o daba todo en cada directo, un camaleónico cantante e compositor totalmente desprexuizado a quen non lle importaba abordar categorías aparentemente tan dispares coma o rock máis puro ou a ópera. Precisamente como gran admirador deste último estilo, atreveuse a gravar un disco enteiro xunto á súa admiradísima Montserrat Caballé, coa que inmortalizou o himno case accidentalmente olímpico Barcelona.

            Aínda que semella que as extravagancias dunha personalidade peculiar son as únicas capaces de configurar o estrelato do rock como tal, sen atender a calidades de ningunha clase, non sempre é así. Ben é certo que Freddie Mercury non escapou (nin tampouco pretendía escapar) á besta negra das lendas sobre os seus variados excesos, baixo os que se ocultaba ironicamente unha persoa máis ben tímida e reservada: festazas case bacanais nas que había ananos que levaban bandexas de cocaína sobre as súas cabezas, a pedazo esmorga de tres semanas coa que agasallou aos invitados ao seu trixésimo noveno aniversario, unha promiscuidade sexual case épica e outras historietas dignas de contar onda a fogueira do rock n’ roll cervexa en man. Aínda así, o seu traballo á fronte de Queen como líder e vocalista foi o verdadeiro culpable de que a súa carismática figura se nos quedara gravada como unha das grandes iconas do rock da nosa era. Por que si, queríao todo.

            No contacto directo co seu público Freddie “crecíase”. Coa súa posta en escena enérxica e teatral saciaba o voraz apetito dunha audiencia que o seguía fixese o que fixese. Na retina de coetáneos e non tan coétaneos quedará para sempre aquel inesquecible concerto no estadio de Wembley no ano 1986, no que Queen fixo gala dunha plenitude artística na que non só obsequiaron ao respectable cunha interpretación magnífica dos seus xa grandes temazos, senón cun espectáculo que sería lembrado coma un dos mellores directos da historia do rock.

Freddie Mercury non se limitaba a executar e interpretar aqueles grandes temazos, senón que foi o principal artífice de gran parte dos mesmos. Ben é certo que non é doado rastrexar a autoría das cancións de Queen a partir dunha determinada data, posto que, sendo xa unha banda consolidada, acordaron atribuir todas as súas pezas ao conxunto e non a un ou varios membros en particular. Porén, sabemos a ciencia certa que clásicos atemporais como Bohemian Rhapsody, Somebody to Love, Don’t Stop Me Now, We are the Champions ou  Crazy Little Thing called Love e outros temas menos coñecidos pero igualmente brillantes como The March of the Black Queen (teño que nomealo nalgún momento porque me encanta!) foron compostos de cabo a rabo polo amigo Freddie. Proba do seu incuestionable xenio é que algunhas destas cancións non son para nada composicións fáciles: tanto The March of the Black Queen como Bohemian Rhapsody son temas longos, con reminiscencias do rock progresivo e moitos cambios rítmicos e melódicos que as converten en verdadeiras experiencias sensoriais que debemos escoitar unha e outra vez para apreciar ata o máis mínimo detalle. Por outra banda, o virtuosismo para escribir auténticos himnos capaces de quedarse na túa cabeza durante días, semanas, meses e anos sen que ningunha lobotomía che poida quitar o seu recordo, non está ao alcance de calquera, e Freddie Mercury tamén posuía esa calidade, algo sobradamente demostrado en todos e cada un dos celebérrimos temas que veño de citar. En definitiva, tíñao todo o cabrón. Talento e arte “a cahcoporro”!

O estilo é algo fundamental en calquera estrela de rock que se precie e ao longo dos anos, Freddie Mercury foi cultivando unha estética pouco convencional marcada pola súa forte personalidade artística e polas máis diversas influencias. Gustaba dos grandes grupos rock e cantautores da época pero a súa estrela predilecta era Liza Minnelli. Só alguén que abarca un espectro tan amplo pode erixirse nese algo máis que se busca en cada artista (e que tanto se bota de menos no panorama pop actual). Polo menos eu enténdoo dese xeito, ver a arte como algo polimorfo e sen complexos logrando achegar algo novo e transgresor tampouco está ao alcance de calquera. Freddie converteu isto en marca da casa e aplicouno a todos os niveis: á súa forma de moverse, á interacción co público... Tamén á súa forma de vestir nos videoclips e nos concertos, algo que horteras irredentas coma min temos que agradecerlle á deseñadora Zandra Rhodes, creadora de moitos deses deseños. É que alguén que remata un concerto ataviado cun manto de potocentos metros e alzando unha coroa mentres soa o God save the Queen logo de ofrecer horas de magnificencia rock’n rolleira realmente é moi ghrande! (Moitos simplificarían este apartado dicindo que simplemente era gay. Evidentemente, eu non son tan simplista nin creo que a cousa sexa tan simple).

E que me dicides desa voz! Da mellor voz masculina da historia do rock! Que carallo! De todos os tempos e todos os mundos mundiales! Menudo saque vocal tiña o moi cabrón... Non me vou poñer a medir octavas coma se soubese moito de canto e esas cousas porque, francamente, non teño nin pajolera idea pero alguén que estando case no cadaleito foi capaz de levar a garganta aló arriba coma nunca firmando esa epiquísima despedida que é The Show must go on tivo que ter unha voz digna de ser declarada patrimonio inmaterial da humanidade pola UNESCO. Non esaxero, ás probas me remito. Agudos, graves, berros, murmurios... Dáballe a todo (nada de matices sexuais para esta expresión, por favor) e sen despeitearse.

Ah! Pensabades que se me ía esquecer falar do Freddie Mercury que pon (e moito) ao persoal? Pois claro que non. A ver, xa sei que teño uns gustos frívolos incomprendidos (e pode que raros, por que non) e que me parece atractiva xente do sexo oposto cuxa beleza exterior non sería defendida nin por súa nai: Hugh Laurie (House tivo a culpa), Roger Daltrey, Pablo Iglesias (o de agora, non o que ten a man ergueita no parque de Vite)... Pero, en serio, ninguén é capaz de ver nese rostro peculiar e nesa maneira de moverse e actuar a un fulano moi pero que moi atractivo? Xa sei que obxectivizar e racionalizar estas cousas é complicado (ou mellor dito, imposible) pero... Pero... Pero... Por que non reivindicar iso tamén, eh?

En fin, como tantos outros pero con aínda máis motivo, Freddie Mercury é un deses artistas que lamento non ter disfrutado como coetánea. Como diría unha das repijas do anuncio de Loewe, “soy fan de mucha gente muerta” e iso ten as súas consecuencias, a primeira, mirar con nostalxia ao pasado pensando “por que carallo na miña época non hai nada similar, salvando as excepcións?” Foi único e irrepetible, como xa dixen, o artista total, o cénit en si mesmo e un verdadeiro animal do espectáculo, un talento incomparable destes que só vemos na Terra unha vez cada 2000 anos ou así (ano arriba, ano abaixo). Afortunadamente, temos a súa música, unha herdanza marabillosa que perdura e na que dalgún xeito aínda vive. O espectáculo continúa...

Galería de ídolos masculinos (I): Dave Gahan

A miña adolescencia tardía non se entende sen Dave Gahan. Non só porque a súa voz grave e sensual, as súas contorsións no escenario e a súa vida de rockeiro atormentado e adicto a todo o aditivo humedeceran unhas poucas bragas, senón porque con todo iso descubrín a elegancia da melancolía e da introspección. Gahan é todo iso, coa súa voz fai súas as coitas de Martin L. Gore, canta á pena, á desilusión, á languidez e á aflición coma ninguén, ao lado máis escuro da natureza humana, aquela que nos encerra en nós mesmos e que nos apresa no desconsolo, provocándonos unha morbosa soidade á que incluso lle chegamos a coller o gusto. Parece mentira que un grupo como Depeche Mode, o seu grupo, con estas características, chegase a ser considerado de masas e conseguisen encher estadios.

A modo de pseudoclase de historia, direi que o cantante e compositor Dave Gahan naceu o 9 de maio do ano 1962 (si, recordo a súa data de nacemento antes que a de algún membro da miña propia familia, lapídenme!) no seo dunha familia desas que por non cumprir co canon cristián/católico/apostólico/romano son chamadas desestruturadas pero, en todo caso, humilde e que, en principio, tampouco é que apuntara ao éxito. Foi un adolescente rebelde e problemático, como non? Viva o rock! E chegou á banda xerme do que logo sería Depeche Mode a través dun cutre anuncio no que se solicitaba, case suplicaba por un vocalista. Así entrou Dave Gahan a formar parte do meu altar particular do pop, fascinando aos seus futuros compañeiros de grupo entoando o Heroes de David Bowie.

Os seus inicios máis “iniciosos” coa banda Depeche Mode non facían presaxiar nada do que expuxen no primeiro parágrafo, posto que singles como Just Can’t Get Enough ou Get The Balance Right tiñan un corte máis ben popeiro e case hedonista. A propia imaxe dos compoñentes do grupo, tamén a de Dave Gahan, inspiraba case o mesmo que Rick Astley. Pero Depeche Mode pronto se desprendería desa condición de pop efémero e oitenteiro (sobre todo a raíz da marcha de Vince Clarke, actual membro de Yazoo e Erasure), pois o talento dos seus membros e, en especial, do binomio Gore-Gahan estaba chamado a darnos algo máis. E efectivamente foi así.

Normalmente eu adoito poñer unha fronteira entre esa faceta puramente pop que envelleceu moi mal e o seu período realmente produtivo no disco Some Great Reward (1984), o cal non quita que antes diso non houbera pequenos retallos que xa nos advertían dun cambio de rumbo (Everything Counts, Leave In Silence). A partir de aquí a diferenciación comeza a ser cada vez máis brutal, eles sempre quixeron ser diferentes e aquí comezaron a conquistar o lugar que por dereito aínda lles corresponde no panorama musical actual e tamén no meu melómano ser.

Co Black Celebration (1986) chegaron os coiros, as cabeleiras engominadas e a estética gótica. E tras o Music For The Masses (1988) e o Violator (1990), discos cos que Depeche Mode firmou a súa mellor época na electrónica (nisto tamén tivo algo que ver Alan Wilder, o cuarto en discordia que acabou “neghro” das neuras todos eles a mediados dos 90 e marchou, unha pena), chegou o Songs Of Faith And Devotion, un traballo máis rockeiro e máis “espiritual”. Debo dicir que o nivel de “follabilidá” e de talento de Dave Gahan adoita ser directamente proporcional ao seu nivel de autodestrución e no lapso de tempo que vai dende finais dos 80 ata principios dos 90, é dicir, a época na que se editaron todos estes discos que lanzaron ao grupo ao máis alto e que nos deron auténticos himnos, como Personal Jesus, Enjoy The Silence, Strangelove, Never Let Me Down Again, Walking In My Shoes ou I Feel You, Gahan estivo ao borde do precipicio un cento de veces. A súa inestabilidade emocional e amorosa, o seu gusto polas substancias perigosas (véxanse heroína, cocaína, speed, alcohol…) e as súas ganas de vivir ao límite chegaron a matalo literalmente durante uns 5 minutos.

Falar de Dave Gahan é falar de carisma, un carisma que se manifesta no musical e no estético, podendo apreciar unha evolución absolutamente brillante en 30 anos de carreira artística. A audiencia foi moi consciente dende mediados dos 80 de que, se Depeche Mode tiña un líder, ese era o seu vocalista (hai moitos seguidores que manteñen que este grupo carece desa figura, posto que o protagonismo na escena a veces vai moi repartido entre Dave Gahan e Martin L. Gore, compositor e vocalista esporádico). Voz, dominio e entrega en cada interpretación son os seus sinais de identidade. O seu poderío escénico é indiscutible, explota todos e cada un dos seus recursos para engrandecer a actuación, sendo a oscilación entre o sentimento e a sexualidade un dos máis notables. É imposible que deixe indiferente a ninguén, independentemente de que guste máis ou menos. É único e por iso sobresae.

Gahan tardou bastante en labrarse unha carreira como solista, non foi ata o 2003 cando se decidiu a lanzar o seu primeiro álbum con composicións propias e dos que logo serían os seus colaboradores habituais Christian Eigner e Andrew Philpott (que tamén traballaran previamente con Depeche Mode), Paper Monsters, un bo ensaio e anticipo da que logo sería a súa obra magna en solitario, Hourglass (2007). Pode que sexa aventurado aseverar isto tratándose dun artista que sempre estará vinculado a un colectivo (e encima un colectivo con tanto renome como Depeche Mode) e que, de momento, só ten dous álbumes propios, pero Hourglass é un dos mellores discos que escoitei nunca. En serio. Temazo tras doutro, eu creo que debe haber só dúas cancións de recheo, o cal é unha proeza tendo en conta que moitos discos se editan con máis borralla que acertos. Pero Gahan tivo bos mestres, as influencias do seu traballo previo en Depeche Mode están moi ben aproveitadas e así se pariron grandes cancións como Saw Something, Kingdom, A Little Lie ou Use You. Unha lástima que este álbum non chegara a ser o suficientemente coñecido neste país cando se editou (maldita tiranía das listas de “éxitos” prefabricados de usar e tirar!) porque aínda hoxe non o aburrín e, de verdade, é moi, moi bo.

O novo milenio non acabou co encanto artístico deste home, xa que ademais destes traballos en solitario que nos descubriron que podía voar soíño dun xeito máis que digno, Depeche Mode continuou sendo un grupo de referencia e culto na escena pop. Exciter (2001), Playing The Angel (2005), Sounds Of The Universe (2009) e, máis recentemente, Delta Machine (2013) confirman a boa saúde do talento do trío de Basildon. As súas melodías acadan un nivel de exquisitez sublime, cobren e incluso melloran todas as expectativas que crean e Dave Gahan crécese aínda máis (ademais de estar un pouco máis sobrio). A mellora das súas calidades vocais, froito dunhas sempre necesarias clases de canto, é manifesta nestes catro últimos discos de Depeche Mode e tamén nos seus dous álbumes como solista. A súa voz está moito mellor modelada, aquel vozarrón fondo e case ronco agora é un murmurio grave, lene e nasal que inspira unha sensualidade case indecente e que nos transporta instantaneamente a todas esas emocións tan duras e intensas que poboan o imaxinario lírico de Depeche Mode. Como proba disto...

Pouco máis podo dicir de Dave Gahan que non poida verse en todo o repertorio audiovisual de Depeche Mode e no seu propio. Acaso fai falta recordar videoclips coma os de I Feel You ou Personal Jesus? Fai falta recordar o mencer do noso amor Biblia en man, en traxe a raias, pelo longo e gafas lutuosas; a aquel vaqueiro que nos dicía nun burdel que se descolgábamos o teléfono nos faría crentes, a ese Xesucristo do rock que encarnou en Walking In My Shoes e ao rapaz malo redimido de Suffer Well? É necesario lembrar o ton tan sentido da súa voz en Precious, Heaven ou nas marabillosas baladas electrónicas incluídas en Exciter? Precisamos volver ver directos coma o de Milán do 2006 ou remitirnos ao Devotional Tour do 94 para derreternos con tanto afán erotizante e con esa explosión de carisma, efectivo incluso sendo etílico, opiáceo e narcótico? Máis que un ídolo, Dave Gahan é un símbolo do meu espertar ás novas propostas do extensísimo panorama pop dos últimos anos, é unha icona artística e sexual que venerarei ata o final dos meus días.

I feeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeel youuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu... 

Your sun it shines... 

I feeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeel youuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu... 

Within my mind... 

            Non me digades que non é unha canción "cojonuda" pa' facer esas cousas que tanto cunden nunha noite de xeada!