Pasou o día e todo
segue igual. A avogacía do demo abre as
súas portas para anunciar que non foi para tanto. Non foi tan traumático. Ou
iso quero crer.
Recordo poucas festividades de exaltación do patrimonio
cultural propio tan controvertidas coma a de onte. Máis ben, non recordo
ningunha. Aínda así, semella que a campaña electoral tivo aos principais
baluartes da loita contra o oficialismo lingüístico e literario da nosa terra o
suficientemente lobotomizados como para non facer moito ruído ao respecto. Non
houbo boicot porque tocaba mítin, supoño. Pese a todo, houbo tensión e varios “tuits”
urticantes que, por uns minutos, intentaron incendiar a celebración do Día das
Letras Galegas (o único día no que se xulga necesario defender a nosa lingua,
polo visto) e a dedicatoria ao homenaxeado deste ano 2015: Xosé Filgueira
Valverde.
Intentarei poñerme ultra-analítica para non provocar
malentendidos e porque creo a ocasión o merece, xa que a cuestión é o
suficientemente peliaguda como para que nos paremos un chisco a reflexionar
sobre ela. O nomeamento de Filgueira Valverde como homenaxeado do Día das
Letras pasou por riba de nomes de certa sona e relevancia que se consideraron “superiores”
ao do candidato finalmente escollido e por riba doutros que nin sequera foron
propostos nin tomados en consideración. É posible que outros o merecesen antes
que el e tamén podo considerar probable que el o merecese antes que outros. Por
que non? Mais, con tanto erudito morto ás nosas costas, non debería resultarnos
estraño que a arbitrariedade mande nunha decisión anual tan agardada (obviando
o pequeno detalle de que é algho triste que teñas que botar un mínimo de dez
anos no nicho para que che recoñezan a túa labor en defensa ou cultivo da
lingua galega, pero xa me meterei nese “freghado” noutro momento).
Nunca
chove a gusto de todos pero neste caso foi aínda máis heavy. Tratábase dun destacado autor en lingua galega, si; un
fulano que demostrou un certo compromiso co idioma, vale; un señor destes que
tanto che escribía un tratado sobre costumes, historias e demais “batallitas”
como che botaba a andar un proxecto editorial galego e en galego en plena
posguerra. Pero tamén foi político. E non un calquera. Foi alcalde de
Pontevedra durante o franquismo, o mesmo que se cebou coa nosa fala e coa nosa
cultura durante esa Longa Noite de Pedra que a veces semella que aínda está por
rematar. As institucións encargadas de tal designación non tardaron en ser ferozmente
sinaladas co dedo por mostrar certa condescendencia con esa mancha no historial
vital do tal Filgueira. Vaia cocho colaboracionista! Que vergonza! Indignante
que a RAG lle vaia conmemorar nada a ese fulano! De pouco lles serviu aos que
esgrimiron amables sentencias do estilo destas que se lles lembrase a
importante achega que supuxeron os volumes de Adral ou Bibliófilos Gallegos, por poñer algúns exemplos. E pode
ser comprensible. Pero, como ben recordou Manuel Rivas nun artigo xa vello
publicado na revista Luzes a
propósito da designación de Filgueira Valverde, Platón tamén estivo en Siracusa.
E ninguén lle foi pedir contas a Platón, engado eu.
Suponse
que o 2015 debe pasar a historia coma o ano no que a RAG e os seus acólitos
tiveron a valentía de recoñecer a labor dun persoeiro non vencellado a todas
aquelas correntes ideolóxicas coas que se relaciona a miúdo a defensa do
galego. É máis, suponse que tiveron a ousadía de recoñecer a alguén que formou
parte activa dun réxime que por pouco nos afoga na lama sen que iso impedise a
súa redención como destacado literato e estudoso das nosas letras. Dende o meu
punto de vista, debería ser positivo e un saudable exercicio de madurez como
pobo e como entidade cultural que busca un lugar consolidado no mundo,
recoñecermos que non todas as grandes figuras da nosa lingua e literatura son
modelos. Hai que ser un referente moral, ideolóxico e político para ser un bo
escritor e viceversa, un bo escritor debe erixirse nunha indiscutible
referencia moral e ética? Probablemente non. Ou pode que si. Mesmo os que
dalgún xeito consideramos modelos sen fisuras, teñen algunha lagoa na súa vida
e obra. Para min, ese é o erro de base. Erro que tivo como fatal consecuencia
unha notable falta de entusiasmo por celebrar o Día das Letras deste ano. Mais,
como sucede en todo, hai moita hipocrisía ao respecto, xa que “o vello profesor”,
como nalgúns círculos se coñecía a Filgueira Valverde, non é o primeiro nin será
o último personaxe distinguido das nosas letras cuxa vida e traxectoria se
poñen en cuestión. Porén, a memoria é fráxil e a ignorancia altamente atrevida.
O
caso é que ao final, non foi para tanto. Seguimos aquí. Sendo galegos por obra
e gracia do idioma, como sabiamente acuñou Castelao. Lembrar as pifias e
virtudes de Xosé Filgueira Valverde non resultou ser a apocalipse final e a
cabeza de Alonso Montero non rodou. Despois de darlle moitas voltas, a miña
conclusión é que claramente había outros que o merecían máis que o homenaxeado
deste ano. Sen dúbida, pois cada unha ten os seus gustos e preferencias. Pero este
ano, no que pode que se buscase de forma un pouco torpe e forzada unha especie
de reconciliación, tocou enxalzar o legado dun intelectual galego que nun
momento da súa vida se adheriu á estrutura dun réxime totalitario que nos mexou
moitirmirmo por riba.
Valoraría
moi positivamente, polo tanto, que a tan deostada academia demostrase a mesma
valentía (ou facilidade, depende de como se mire) que quixo mostrar este ano,
nomeando para o vindeiro ou nos seguintes a outro gran intelectual sen cuxa
achega non se entende a conformación do canon da literatura galega actual e
que, dende un ámbito diametralmente oposto ao de Filgueira Valverde, tamén
traballou arreo pola lingua. Figura senlleira dunha realidade lingüística incómoda,
destas que proe e que, podendo gustar máis ou menos está aí e forma parte da
historia da nosa lingua. Si, estou falando de Ricardo Carvalho Calero (como
imaxino que a el lle gustaría ser coñecido), o eterno rexeitado por aqueles
puristas para os que, máis que nunca, o idioma segue sendo unha cuestión
política. Filgueira pode valer pero seguramente tamén era máis doado. E iso tampouco mola.
A
ver con quen a lían o ano que vén. Sexa quen sexa, que iso non nos quite o noso
orgullo nin os azos necesarios para seguir mantendo viva a nosa lingua. Todos
os días do ano.
Chavalada,
fághome vella. A miña masa encefálica e os meus niveis de aghuante decrecen a
un ritmo esaxeradamente rápido. Apagho a tele para non enervarme, abro os
xornais con medo e ghomito coa literatura das redes sociais. Nada me divirte xa
nestas dúas semanas de intensa campaña electoral nas que adoitaba pasalo teta.
Que cambiou agora, logo, para que todo isto xa non esperte un mínimo interese
en min? Pois que non cambiou nada.
Antes
de que me cuspades e vos caghedes en min polo meu repugnante nihilismo
anarco-pesimista carente de todo gusto estético, tratarei de xustificar mais ou
menos convincentemente a miña premisa. Dende os 16 anos vivo estas épocas
doutro xeito. Ao cumprir esa idade presteille máis atención a todo o relativo á
res publica, intentando informarme e
construírme unha opinión verdadeiramente crítica, facendo cousas tan marcianas
como ler os programas electorais dos partidos e ir a todos (si, a todos) os
mitins de calquera signo, color, olor e sabor político. Así mesmo, a comedia
das promesas que xamais se poderán cumprir era francamente entretida e incluso
daqueles momentos nos que o politiqueo vario finxía partillar ideas podía sacar
algo en limpo. Nun mundo en constante movemento, as persoas evolucionan (ou
involucionan). Pasan cousas. Cousas que te fan rir, chorar, replantexarte todos
os teus principios morais e éticos... Vólveste máis individualista, máis
esixente e máis celosa da túa integridade. Posiblemente te volvas tamén máis
coñazo de persoa pero o caso é que cambias. Sen darte conta. E cambias máis
radicalmente que o discurso oficial. Percátaste entón do maniqueísmo das
distintas posturas e danche noxo. Non ves máis que fachada e disfraces onde
antes vías ideoloxía e desenmascaras máis rapidamente aos falsos profetas (que,
desgraciadamente, son o 99% do montón). Contemplas indignada e horrorizada como
algúns dos que máis queres se deixan levar e acaban totalmente absorbidos por
esa mestura de postureo, superioridade intelectual e desprezo do individuo e a
súa contribución á sociedade. Sofres unha especie de síndrome de Pasternak (se
é que tal cousa existe) e tratas de fuxir e evadirte de todo o que antes che podía
infundir un certo interese. Nin sequera cres que ese sexa o camiño para vivir
nun mundo mellor e pasas ao debate sobre as distintas formas de utopía (im)posibles
cunha almofada que pouco entende diso e dá a calada por resposta. O día que as
almofadas falen...
Parecéndome preocupantemente a este neno en 3, 2, 1...
Os
puntos sobre das comas: todo isto non quere dicir que a política ma traia moi
frouxa, nin moito menos. Aínda non cheguei a ese estadio e espero non chegar. É
algo que nos compete a todos e implica un mínimo de compromiso por parte de
cada un. Non vale de nada queixarse no bar se logo non se ergue a voz na praza
pública ou non se vai votar. De primeiro de lóxica. Aínda que o desencanto e a
decepción nos invadan como Woody Allen a Polonia despois de escoitar a Wagner,
debemos participar. Libremente e sen coaccións de ningún tipo (isto tamén
semella algho utópico). Pero en plena campaña o único que sinto é fastío e
aburrimento de tanta lírica falsamente reivindicativa, tanta arenga entusiasta
e tanta dialéctica anoxada. Por cuadriplicado, porque aghora fúndanse partidos
coma quen planta patacas. A area do coliseo político anuncia pelexas sen brío,
espectáculos de terceira na que os contendentes brúan e fastos caciquís sen
moito opositor que os rebente.
Como
todo isto xa non me enche e no curto prazo dun ano cheguei a odialo con todas
as miñas forzas, nestas eleccións decidín facer a contracampaña. As enquisas
non falan de min (nin falta que lles fai) pero nun exercicio de narcisismo e
petulancia extrema vou darlle o suficiente bombo ás 15 cousas que me gustan
máis que estes 15 días de merda nos que teremos que ver, escoitar e padecer de
todo. Para iso, vou contraprogramar a literatura resesa e trapalleira dos
políticos de turno, mendicantes de votos que nos bombardean coas súas
fedorentas consignas todo o santo día, con boa literatura. Con literatura de
verdade. Con algo que aínda nos fai humanos e vale a pena desfrutar. Coido que
esta contraposición desmotivada de conceptos antagónicos non servirá
absolutamente para nada pero polo menos poderei regalarme unha catarse decente
antes do temido ou anhelado (depende en que partido se milite) 24-M...
Nota:
todo isto estará inzado de traducións pedestres e traducións de traducións,
para que me odiedes aínda máis. E vou ser aínda máis mala (aproveitando que se
trata na súa maioría de obras que hai tempo que venceron a fronteira dos
dereitos de autor): a ver se sabedes de quen é cada fragmento e así “estrujades”
un pouco o cerebro se a megafonía ultradecibélica volo permite...
"Cando chegou á abadía, Mosén Millán
estivo dúas semanas sen saír salvo para a misa. O pobo enteiro estaba calado e
sombrío, coma unha inmensa tumba. A Xerónima volvera saír e ía ao carasol, ela
soa, falando consigo mesma. No carasol daba voces cando cría que non podían
oíla, e outras veces calaba e poñíase a contar nas rochas as pegadas das balas.
Un ano pasara dende todo aquilo, e
parecía un século. A morte de Paco estaba tan fresca, que Mosén Millán cría ter
aínda manchas de sangue nas súas roupaxes. Abriu os ollos e preguntou ao
sancristán:
-Dis
que xa marchou o poldro?
-Si,
señor.
E recitaba na súa memoria,
apoiándose nun pé e logo noutro:
-...y
rindió el postrer suspiro
al
señor de lo creado. – Amén.
Nun caixón do armario da sancristía
estaba o reloxo e o pano de Paco. Non se atrevera Mosén Millán aínda a levarllo
aos pais e á viúva do morto.
Saíu ao presbiterio e comezou a
misa. Na igrexa non había ninguén, coa excepción de don Valeriano, don
Gumersindo e o señor Cástulo. Mentres recitaba Mosén Millán “introibo
ad altare Dei”, pensaba en Paco, e
dicíase: é verdade. Eu bauticeino, dinlle a unción. Polo menos – Deus o perdoe –
naceu, viviu e morreu dentro dos ámbitos da Santa Nai Igrexa. Cría oír o seu
nome nos labios do agonizante caído na terra: “...Mosén Millán”. E pensaba
aterrado e entenrecido ao mesmo tempo: Agora eu digo en sufraxio da súa alma
esta misa de réquiem, que os seus inimigos queren pagar."
"Lolita, luz da miña vida, lume das
miñas entrañas. Meu pecado, miña alma. Lo-li-ta: a punta da lingua emprende
unha viaxe de tres pasos dende o borde do paladar para apoiarse, no terceiro,
no borde dos dentes. Lo.Li.Ta. Era Lo, simplemente Lo, pola mañá, un metro corenta
e oito de estatura con pés descalzos. Era Lola con pantalóns. Era Dolly na
escola. Era Dolores cando firmaba. Pero nos meus brazos era sempre Lolita."
"Logo do meu nacemento, o luminoso
ceo volvera xa nove veces ao mesmo punto, en virtude do seu movemento
xiratorio, cando apareceu por primeira vez ante os meus ollos a gloriosa dama
dos meus pensamentos, a quen moitos chamaban Beatriz, na ignorancia de cal era
o seu nome. Transcorrera da súa vida o tempo que tarda o estrelado ceo en
percorrer cara Oriente a duodécima parte do seu grao e, polo tanto,
aparecéuseme ela comezando o seu noveno ano e eu vina case rematando os meus
nove anos. Levaba indumento de nobilísima, sinxela e recatada cor vermella, e
ía cinguida e ornada da guisa que cumpría aos seus xuvenís anos. E digo en
verdade que á sazón o espírito vital, que no recóndito do corazón ten a súa
morada, comezou a latexar con tanta forza, que se mostraba horriblemente nas
menores pulsacións."
"Sete anos se engaden xa aos meus
trinta,
páxinas da miña vida xa arrincadas.
E xa me salpican canos cabelos,
Xantipa, mensaxeiros da idade da
sabedoría.
Pero aínda me agradan o son
falangueiro da lira e as esmorgas,
e o lume aínda fumea no meu
corazón insaciable.
Por favor, este mesmo colofón,
Musas,
escribídeo rápido, señoras,
como punto final á miña loucura."
"Alá atrás, Pedro Páramo, sentado no
seu equipal, mirou o cortexo que ía cara o pobo. Sentiu
que a súa man esquerda, ao querer erguerse, caía morta sobre os seus xeonllos;
mais non fixo caso diso. Estaba afeito a ver morrer cada día algúns dos seus
anacos. Viu como se sacudía o paraíso deixando caer as súas follas: “todos
escollen o mesmo camiño. Todos marchan.” Despois volveu ao lugar onde deixara
os seus pensamentos.
-Susana
– dixo. Logo pechou os ollos – Eu pedinche que regresaras...
... Había unha lúa grande no medio
do mundo. Perdíanseme os ollos mirándote. Os raios da lúa filtrándose sobre a
túa cara. Non me cansaba de ver esa aparición que eras ti. Suave, refregada de
lúa; a túa boca abullonada, humedecida, irisada de estrelas; o teu corpo transparentándose na
auga da noite. Susana. Susana San Juan.
Quixo erguer a man para aclarar a imaxe;
pero as súas pernas retivérona coma se fose de pedra. Quixo erguer a outra man
e foi caendo amodo, de lado, ata quedar apoiada no chan coma unha muleta
detendo o seu ombro desosado."
"Seino todo. Canto ti poidas dicirme
penseino xa eu e repetino mil veces deitado alí na escuridade... Todo iso xa o
discutín comigo mesmo, ata o seu menor detalle, e seino todo! Que farto estaba
xa de todo! Que farto de toda esa leria! Quería esquecelo todo e volver a
empezar, Sonia! Acaso pensas que me lancei de cabeza a facer o que fixen,
cegamente, coma un parvo? Ao contrario! Fun de listo e iso foi o que me perdeu!
Pensas que eu non sabía, por exemplo, que, se empezaba a preguntarme: “Teño
dereito ao poder?”, era sinal de que non tiña dereito a el? Ou ben que se me
preguntaba: “O ser humano é unha sambesuga?”, iso xa quería dicir que para min
o ser humano non é unha sambesuga. Pero si que o é aquel a quen non se lle
ocorre preguntarse iso e actúa de fronte e sen vacilar? Se pasei tantos días
atormentándome para decidir se Napoleón se lanzaría ou non se lanzaría adiante,
era evidente que no meu interior me decataba claramente de que eu non era un
Napoleón... Soportei, Sonia, a tortura de toda esa leria e quería sacudilo todo
de enriba miña: Quería matar, Sonia! Sen casuística, matar para min, para min
só. Non quería mentir niso, nin sequera a min mesmo! Non matei para axudar a
miña nai, iso é unha parvada! Converterme nun filántropo unha vez tivese nas
miñas mans os medios e o poder! Que parvada! Sinxelamente matei! Matei para
min, para min só; e naquel momento dábame igual se me convertería despois nun
filántropo ou se pasaría toda a vida dedicado a atrapar á xente na miña
arañeira, chupándolles a todos o sangue... E o grave, Sonia, é que cando matei,
non eran os cartos o que necesitaba; non necesitaba tanto os cartos coma outra
cousa... Agora que o vexo... Compréndeme: é posible que, seguindo o mesmo
camiño, xamais volvería asasinar. O que necesitaba era saber outra cousa, era
outra cousa o que movía a miña man; daquela eu necesitaba saber – e sabelo
canto antes – se era unha sambesuga coma as demais ou unha persoa. Se tería ou
non forzas para franquear os obstáculos, se me atrevería a inclinarme e tomar o
poder ou non. Se era unha criatura temerosa ou tiña dereito..."
"¡Desgraciado! O teu valor perderate.
Non te apiades do tenro infante nin de min, infortunada, que axiña serei viúva;
pois os aqueos hante acometer todos a unha e acabarán contigo. Preferible sería
que, ao perderte, a terra me tragase, porque se morres non haberá consolo para
min, senón pesares; que xa non teño pai nin venerable nai. Ao meu pai matouno o
divino Aquiles cando tomou a populosa cidade dos cilicios, Tebas, a de altas
portas: deu morte a Etión, e sen despoxalo, polo relixioso temor que lle entrou
no ánimo, queimou o cadáver coas labradas armas e erixiulle un túmulo, ao redor
do que plantaron chopos as ninfas Oréades, fillas de Zeus, que leva la éxida. Os
meus sete irmáns, que habitaban no palacio, descenderon ao Hades o mesmo día;
pois a todos os matou o divino Aquiles, de pés lixeiros, entre os bois de tornátiles
patas e as cándidas ovellas. A miña nai, que reinaba ao pé do selvoso Placo,
tróuxoa aquel co botín e púxoa en liberdade por un inmenso rescate; pero
Ártemis, que se comprace en tirar frechas, feriuna no palacio de meu pai.
Héctor, agora ti es o meu pai, a miña venerable nai e o meu irmán; ti, o meu
florecente esposo. Pois, sé compasivo, queda na torre —¡non fagas a un neno
orfo e a unha muller viúva!"
"Odi et amo. Quare id faciam,
fortasse requiris.
Nescio. Sed fieri sentio et
excrucior."
(Síntoo,
este non podía traducilo, é demasiado xenial no seu idioma)
"Rezaba desesperadamente. Cada
oración ía seguida doutra máis ardente. De cada vez un impulso novo o levaba a
unha terceira oración. Atordoado como un borracho, experimentaba esa lixeireza
do corpo que parece liberar a alma. Non se arrepentía de nada. Daba grazas a
Deus por non permitir que se fose sen este viático da partida. Ela suplicáralle
que quedase. El marchara á hora prevista. Esta palabra cumprida consigo mesmo
confirmábao nas súas tradicións de honor e a inmensidade do seu sacrificio
parecíalle que implicaba a Deus. Para mellor abstraerse de todo, cubría a cara
coas súas mans que lle devolvían o perfume da carne agarimada. Non tendo xa
nada máis que esperar da vida, lanzábase á morte como a un desenlace necesario.
E, convencido de cumprir coa súa morte como cumprira coa súa vida, saloucaba de
felicidade."
"Cara arriba flúen xa as augas dos
sacros ríos;
a xustiza e todo xace por terra.
Enganosa é a alma do home e non
vale
a fe na que se invoca aos deuses.
Mais a miña vida de novo terá nas
historias inmensa gloria;
honrado será o sexo feminino.
Xa no haberá mala fama que pese
sobre muller ningunha.
Cesarán as cancións de antigos poetas
que agora
sempre insisten na miña pérfida
mente.
Non nos deu Febo señor do canto,
el don da harmónica lira;
soarían se ocorrese os meus himnos
contra a raza
dos homes. O tempo no seu
transcurso
tantas cousas poderá relatar de
nosoutras como deles.
Ti do fogar paterno navegaches
con espírito insan y a dobre barreira
franqueaches
das rochas mariñas;
e habitas en terra estraña
privada de esposo e leito,
pobre de ti, e destérrante
de aquí con oprobio.
Foise o respecto dos xuramentos,
o pudor xa non é dono da Hélade
inmensa; voou ao ceo.
Ti na morada paterna
non podes botar a áncora
dende o mar das túas dores
e outra raíña casa e tálamo
a quitarlle vén."
"Este vaise i aquel vaise
E todos, todos se van,
Galicia, sin homes quedas
Que te poidan traballar.
Tés, en cambio, orfos e orfas
E campos de soledad,
E nais que non teñen fillos
E fillos que non tén pais.
E tés corazóns que sufren
Longas ausencias mortás,
Viudas de vivos e de mortos
Que ninguén consolará."
Non
me miredes así, a literatura éche unha arte moi polimorfa.
Nun
mundo sen heroes eu vou falar dalgún. Dos que aínda que só sexa por un día son
reis e raíñas que poden bater aos vergoñentos que están ao outro lado do muro.
Dos que se aman sen reparar nas pistolas que disparan sobre as súas cabezas.
Dos que vencerán para sempre. Dos que regalaron ao mundo estas marabillosas
verbas que, verquidas daquela maneira nesta nosa fala por servidora, non son
máis que un torpe intento de mostrar a forza e a conmoción que nos infundiron
os seus artífices.
Nun
glorioso día de 1977, David Robert Jones, máis coñecido polo universo pop en xeral como David Bowie, soltou
sen máis esta premisa: podemos ser heroes, só por un día. Ese nós vibrante e
extasiado segue sendo, 38 anos despois, o centro dun himno que non entende de
xeracións. Calquera pode identificar as súas particulares batallas e coitas persoais
na súa letra, calquera se pode sentir un heroe na ducha, no coche ou no antro
de turno simplemente con oír as primeiras notas do seu comezo e calquera, mesmo
o máis imperturbable, pode notar o arrebato e a elevación que produce unha
lírica sinxela que di moito (o que en palabras menos alambicadas vén sendo que
se che poñan os pelos de punta ou que a pel se che vire de ghaliña).
A
historia da música mal chamada lixeira non se entende sen a contribución
decisiva de David Bowie. E a miña historia persoal tampouco, como sucede con
tantos outros eruditos sen espazo nas bibliografías de referencia que detallan
a vida, obra e milagres dos máis grandes da nosa humanidade máis positiva. Si,
Bowie é un puto “ghuardián” e aínda que gozou de éxito e recoñecemento (aínda
goza), sempre se prefire citar antes como un dos grandes a alghén máis
aséptico, menos provocador, esteticamente menos rompedor, máis ortodoxo e,
seguramente, menos interesante. Bowie é máis que glam supostamente baleiro coma as calorías da coca-cola (que é
mentira tamén isto, eh). É autor, creador, xenio e figura. E dende aquel
afortunado día de 2007 no que batín con Heroes,
a miña primeira vez con Ziggy, xurei amalo para sempre.
Boeno,
ao gran porque falar de Bowie en termos wikipédicos é a todas luces innecesario.
Todos saben quen é este extravagante cantante británico que rompeu con todos ou
case todos os códigos artísticos dende que irrompeu na escena musical aló a
finais dos anos sesenta. Avancemos no tempo cara ese 1977 no que ve a luz Heroes, núcleo da chamada “Triloxía de
Berlín”, composta polos álbumes Low
(1977), este Heroes do que falaremos
algho máis e que data do mesmo ano e Lodger
(1979). Son anos produtivos para Bowie, que aínda estaba algo tibio con los ácidos, como diría algún chanante, pero que non
deixa de facer importantes achegas á súa carreira. Heroes, producido polo propio David Bowie xunto con Brian Eno e
Tony Visconti, está considerado por crítica especializada e público aínda máis
especializado como un dos mellores álbumes da súa traxectoria, deses que deixan
pegada e cuxo aniversario se celebra con sucesivas reedicións cada vez que cae
en ano xusto e mallado (axiña cumprirá 40 anos, espero que nos sorprendan con
algo).
Heroes contén
un bo puñado de cancións memorables que ben poderían casar á perfección nas
recompilacións de grandes “ghits” con Space
Oddity, Starman, Life on Mars, Changes ou 1984. Neste
álbum figuran o enormísimo Sons of the
Silent Age, un dos meus temas preferidos de Bowie; Beauty and the Beast, un primeiro corte contundente e pegadizo; Joe The Lion, Blackout, o instrumental e case psicodélico V-2 Schneider, o perturbador Sense
of Doubt e así ata un total de 10 cancións que deberon influír dun xeito ou
outro en case todo o que se move no mundiño musical. Por suposto, a xoia da
coroa é Heroes, tema sempre masacrado
pola ditadura da concisión videoclipeira e inxustamente desleixado dalgúns dos
seus espléndidos e absolutamente perfectos seis minutos e sete segundos (como
se atreven...). Lanzado como sinxelo o 23 de setembro de 1977, Heroes non foi un bombazo inmediato e
nas listas canónicas de medio mundo non pasou do oitavo posto. Pero,
afortunadamente, isto non é Eurovisión nin David Bowie é un flor dun día
seleccionado por unha canle televisiva pertencente á UER para someterse á
matanza popeira por excelencia. Non, isto é o mundo real. Isto é arte. Heroes atopou co tempo o espazo que se
merecía na memoria melómana colectiva e pouco importou que non fose un “namber
juan” destes tipo Cadena 100, que che rebentan a cabeza todo o puto día coa
mesma canción unha e outra vez.
Talvez
o hipotético respectable se estea preguntando por que me gusta tanto esta
canción. Podería dicir moita xente (e pese a que pertence a unha gravación de
referencia na historia da música) que Heroes
tampouco é para tanto. Que é unha canción repetitiva, todo o tempo a mesma
milonga durante seis minutacos, o mesmo riff
“ol de taim”, as mesmas consignas que non versos, o mesmo rollo motivacional
que en orixe non é tal... Boeno, tamén hai xente que ousa dicir que David Bowie
en xeral está sobrevalorado e tampouco os vou proscribir a todos coma se fosen
votantes de VOX (só lles mandaría a Alaska cunha porra para que os esperte do seu
letargo pop). É certo que o
desenvolvemento do tema non é o paradigma da sorpresa e moitas veces aí está o quid, en rentabilizar (e moito) uns
poucos e limitados recursos (algo similar me sucede con I Feel You de Depeche Mode, por exemplo). E sinto dicilo pero a min
esa sinxeleza embriágame, dende o segundo 0 no que dá comezo vou canda esas
ondas melódicas e véñome arriba coma se isto fose o anuncio desa coñecida marca
de bebida isotónica no que agora sae Trevor Jones. Sempre me sucede, non son
quen de describilo sen parecer gilipollas (ou candidata a protagonizar un deses
anuncios desa coñecida marca de bebida isotónica, apunto como idea para
publicistas), mais sempre intento que quen me lea poida facerse unha idea do
que son capaz de sentir cun temazo coma este. Infrutuosamente, claro está.
En
calquera caso, Heroes é unha das
miñas cancións de cabeceira. Gústame o álbum completo e entendo que, como bo
todo que é unha gran obra de arte, debe ser desfrutado na súa totalidade, pero
aínda así permítome a miúdo o pracer culpable de desencaixar esta peza e marabillarme
con ela unha e outra vez, entoándoa como o faría Ziggy, sentíndome unha heroína
e sen perder a oportunidade de falar dela en canto se me presenta a ocasión. Sobran
as palabras, hai que escoitalo e deixarse levar...
Este
si que é un verdadeiro temaaaaaaaaaaaaaaaazo!
P.D.
Me niegho en rotundo a citar cun mínimo de cariño versións deste tema. Esa que
sae na peli de Godzilla dos 90 é merda
pura e non aporta nada minimamente interesante, o resto son de afeccionados
(moi respectable, xa o sei, pero non atopei nada amateur que me convencese nin un pouquiño) e a que realmente quería
atopar, que era a proba de Dave Gahan para entrar como cantante na banda xerme
do que logo sería Depeche Mode, estará inédita in saecula saeculorum. En fin. Ninguén iguala ou supera a Bowie.
