15 días repletos de eslóganes balorentos, 15 pasaxes soberbias para combatelos

Chavalada, fághome vella. A miña masa encefálica e os meus niveis de aghuante decrecen a un ritmo esaxeradamente rápido. Apagho a tele para non enervarme, abro os xornais con medo e ghomito coa literatura das redes sociais. Nada me divirte xa nestas dúas semanas de intensa campaña electoral nas que adoitaba pasalo teta. Que cambiou agora, logo, para que todo isto xa non esperte un mínimo interese en min? Pois que non cambiou nada.

Antes de que me cuspades e vos caghedes en min polo meu repugnante nihilismo anarco-pesimista carente de todo gusto estético, tratarei de xustificar mais ou menos convincentemente a miña premisa. Dende os 16 anos vivo estas épocas doutro xeito. Ao cumprir esa idade presteille máis atención a todo o relativo á res publica, intentando informarme e construírme unha opinión verdadeiramente crítica, facendo cousas tan marcianas como ler os programas electorais dos partidos e ir a todos (si, a todos) os mitins de calquera signo, color, olor e sabor político. Así mesmo, a comedia das promesas que xamais se poderán cumprir era francamente entretida e incluso daqueles momentos nos que o politiqueo vario finxía partillar ideas podía sacar algo en limpo. Nun mundo en constante movemento, as persoas evolucionan (ou involucionan). Pasan cousas. Cousas que te fan rir, chorar, replantexarte todos os teus principios morais e éticos... Vólveste máis individualista, máis esixente e máis celosa da túa integridade. Posiblemente te volvas tamén máis coñazo de persoa pero o caso é que cambias. Sen darte conta. E cambias máis radicalmente que o discurso oficial. Percátaste entón do maniqueísmo das distintas posturas e danche noxo. Non ves máis que fachada e disfraces onde antes vías ideoloxía e desenmascaras máis rapidamente aos falsos profetas (que, desgraciadamente, son o 99% do montón). Contemplas indignada e horrorizada como algúns dos que máis queres se deixan levar e acaban totalmente absorbidos por esa mestura de postureo, superioridade intelectual e desprezo do individuo e a súa contribución á sociedade. Sofres unha especie de síndrome de Pasternak (se é que tal cousa existe) e tratas de fuxir e evadirte de todo o que antes che podía infundir un certo interese. Nin sequera cres que ese sexa o camiño para vivir nun mundo mellor e pasas ao debate sobre as distintas formas de utopía (im)posibles cunha almofada que pouco entende diso e dá a calada por resposta. O día que as almofadas falen...

                         Parecéndome preocupantemente a este neno en 3, 2, 1...

Os puntos sobre das comas: todo isto non quere dicir que a política ma traia moi frouxa, nin moito menos. Aínda non cheguei a ese estadio e espero non chegar. É algo que nos compete a todos e implica un mínimo de compromiso por parte de cada un. Non vale de nada queixarse no bar se logo non se ergue a voz na praza pública ou non se vai votar. De primeiro de lóxica. Aínda que o desencanto e a decepción nos invadan como Woody Allen a Polonia despois de escoitar a Wagner, debemos participar. Libremente e sen coaccións de ningún tipo (isto tamén semella algho utópico). Pero en plena campaña o único que sinto é fastío e aburrimento de tanta lírica falsamente reivindicativa, tanta arenga entusiasta e tanta dialéctica anoxada. Por cuadriplicado, porque aghora fúndanse partidos coma quen planta patacas. A area do coliseo político anuncia pelexas sen brío, espectáculos de terceira na que os contendentes brúan e fastos caciquís sen moito opositor que os rebente.

Como todo isto xa non me enche e no curto prazo dun ano cheguei a odialo con todas as miñas forzas, nestas eleccións decidín facer a contracampaña. As enquisas non falan de min (nin falta que lles fai) pero nun exercicio de narcisismo e petulancia extrema vou darlle o suficiente bombo ás 15 cousas que me gustan máis que estes 15 días de merda nos que teremos que ver, escoitar e padecer de todo. Para iso, vou contraprogramar a literatura resesa e trapalleira dos políticos de turno, mendicantes de votos que nos bombardean coas súas fedorentas consignas todo o santo día, con boa literatura. Con literatura de verdade. Con algo que aínda nos fai humanos e vale a pena desfrutar. Coido que esta contraposición desmotivada de conceptos antagónicos non servirá absolutamente para nada pero polo menos poderei regalarme unha catarse decente antes do temido ou anhelado (depende en que partido se milite) 24-M...

Nota: todo isto estará inzado de traducións pedestres e traducións de traducións, para que me odiedes aínda máis. E vou ser aínda máis mala (aproveitando que se trata na súa maioría de obras que hai tempo que venceron a fronteira dos dereitos de autor): a ver se sabedes de quen é cada fragmento e así “estrujades” un pouco o cerebro se a megafonía ultradecibélica volo permite...

"Cando chegou á abadía, Mosén Millán estivo dúas semanas sen saír salvo para a misa. O pobo enteiro estaba calado e sombrío, coma unha inmensa tumba. A Xerónima volvera saír e ía ao carasol, ela soa, falando consigo mesma. No carasol daba voces cando cría que non podían oíla, e outras veces calaba e poñíase a contar nas rochas as pegadas das balas.

Un ano pasara dende todo aquilo, e parecía un século. A morte de Paco estaba tan fresca, que Mosén Millán cría ter aínda manchas de sangue nas súas roupaxes. Abriu os ollos e preguntou ao sancristán:

-          Dis que xa marchou o poldro?

-          Si, señor.

E recitaba na súa memoria, apoiándose nun pé e logo noutro:

-          ...y rindió el postrer suspiro

al señor de lo creado. – Amén.

            Nun caixón do armario da sancristía estaba o reloxo e o pano de Paco. Non se atrevera Mosén Millán aínda a levarllo aos pais e á viúva do morto.

            Saíu ao presbiterio e comezou a misa. Na igrexa non había ninguén, coa excepción de don Valeriano, don Gumersindo e o señor Cástulo. Mentres recitaba Mosén Millán “introibo ad altare Dei”, pensaba en Paco, e dicíase: é verdade. Eu bauticeino, dinlle a unción. Polo menos – Deus o perdoe – naceu, viviu e morreu dentro dos ámbitos da Santa Nai Igrexa. Cría oír o seu nome nos labios do agonizante caído na terra: “...Mosén Millán”. E pensaba aterrado e entenrecido ao mesmo tempo: Agora eu digo en sufraxio da súa alma esta misa de réquiem, que os seus inimigos queren pagar."

            

"Lolita, luz da miña vida, lume das miñas entrañas. Meu pecado, miña alma. Lo-li-ta: a punta da lingua emprende unha viaxe de tres pasos dende o borde do paladar para apoiarse, no terceiro, no borde dos dentes. Lo.Li.Ta. Era Lo, simplemente Lo, pola mañá, un metro corenta e oito de estatura con pés descalzos. Era Lola con pantalóns. Era Dolly na escola. Era Dolores cando firmaba. Pero nos meus brazos era sempre Lolita."

            

            "Logo do meu nacemento, o luminoso ceo volvera xa nove veces ao mesmo punto, en virtude do seu movemento xiratorio, cando apareceu por primeira vez ante os meus ollos a gloriosa dama dos meus pensamentos, a quen moitos chamaban Beatriz, na ignorancia de cal era o seu nome. Transcorrera da súa vida o tempo que tarda o estrelado ceo en percorrer cara Oriente a duodécima parte do seu grao e, polo tanto, aparecéuseme ela comezando o seu noveno ano e eu vina case rematando os meus nove anos. Levaba indumento de nobilísima, sinxela e recatada cor vermella, e ía cinguida e ornada da guisa que cumpría aos seus xuvenís anos. E digo en verdade que á sazón o espírito vital, que no recóndito do corazón ten a súa morada, comezou a latexar con tanta forza, que se mostraba horriblemente nas menores pulsacións."

            

            "Sete anos se engaden xa aos meus trinta,

            páxinas da miña vida xa arrincadas.

            E xa me salpican canos cabelos,

            Xantipa, mensaxeiros da idade da sabedoría.

            Pero aínda me agradan o son

            falangueiro da lira e as esmorgas,

            e o lume aínda fumea no meu

            corazón insaciable.

            Por favor, este mesmo colofón, Musas,

            escribídeo rápido, señoras,

            como punto final á miña loucura."

            

            "Alá atrás, Pedro Páramo, sentado no seu equipal, mirou o cortexo que ía cara o pobo. Sentiu que a súa man esquerda, ao querer erguerse, caía morta sobre os seus xeonllos; mais non fixo caso diso. Estaba afeito a ver morrer cada día algúns dos seus anacos. Viu como se sacudía o paraíso deixando caer as súas follas: “todos escollen o mesmo camiño. Todos marchan.” Despois volveu ao lugar onde deixara os seus pensamentos.

-          Susana – dixo. Logo pechou os ollos – Eu pedinche que regresaras...

... Había unha lúa grande no medio do mundo. Perdíanseme os ollos mirándote. Os raios da lúa filtrándose sobre a túa cara. Non me cansaba de ver esa aparición que eras ti. Suave, refregada de lúa; a túa boca abullonada, humedecida, irisada de estrelas; o teu corpo transparentándose na auga da noite. Susana. Susana San Juan.

Quixo erguer a man para aclarar a imaxe; pero as súas pernas retivérona coma se fose de pedra. Quixo erguer a outra man e foi caendo amodo, de lado, ata quedar apoiada no chan coma unha muleta detendo o seu ombro desosado."

"Seino todo. Canto ti poidas dicirme penseino xa eu e repetino mil veces deitado alí na escuridade... Todo iso xa o discutín comigo mesmo, ata o seu menor detalle, e seino todo! Que farto estaba xa de todo! Que farto de toda esa leria! Quería esquecelo todo e volver a empezar, Sonia! Acaso pensas que me lancei de cabeza a facer o que fixen, cegamente, coma un parvo? Ao contrario! Fun de listo e iso foi o que me perdeu! Pensas que eu non sabía, por exemplo, que, se empezaba a preguntarme: “Teño dereito ao poder?”, era sinal de que non tiña dereito a el? Ou ben que se me preguntaba: “O ser humano é unha sambesuga?”, iso xa quería dicir que para min o ser humano non é unha sambesuga. Pero si que o é aquel a quen non se lle ocorre preguntarse iso e actúa de fronte e sen vacilar? Se pasei tantos días atormentándome para decidir se Napoleón se lanzaría ou non se lanzaría adiante, era evidente que no meu interior me decataba claramente de que eu non era un Napoleón... Soportei, Sonia, a tortura de toda esa leria e quería sacudilo todo de enriba miña: Quería matar, Sonia! Sen casuística, matar para min, para min só. Non quería mentir niso, nin sequera a min mesmo! Non matei para axudar a miña nai, iso é unha parvada! Converterme nun filántropo unha vez tivese nas miñas mans os medios e o poder! Que parvada! Sinxelamente matei! Matei para min, para min só; e naquel momento dábame igual se me convertería despois nun filántropo ou se pasaría toda a vida dedicado a atrapar á xente na miña arañeira, chupándolles a todos o sangue... E o grave, Sonia, é que cando matei, non eran os cartos o que necesitaba; non necesitaba tanto os cartos coma outra cousa... Agora que o vexo... Compréndeme: é posible que, seguindo o mesmo camiño, xamais volvería asasinar. O que necesitaba era saber outra cousa, era outra cousa o que movía a miña man; daquela eu necesitaba saber – e sabelo canto antes – se era unha sambesuga coma as demais ou unha persoa. Se tería ou non forzas para franquear os obstáculos, se me atrevería a inclinarme e tomar o poder ou non. Se era unha criatura temerosa ou tiña dereito..."

"¡Desgraciado! O teu valor perderate. Non te apiades do tenro infante nin de min, infortunada, que axiña serei viúva; pois os aqueos hante acometer todos a unha e acabarán contigo. Preferible sería que, ao perderte, a terra me tragase, porque se morres non haberá consolo para min, senón pesares; que xa non teño pai nin venerable nai. Ao meu pai matouno o divino Aquiles cando tomou a populosa cidade dos cilicios, Tebas, a de altas portas: deu morte a Etión, e sen despoxalo, polo relixioso temor que lle entrou no ánimo, queimou o cadáver coas labradas armas e erixiulle un túmulo, ao redor do que plantaron chopos as ninfas Oréades, fillas de Zeus, que leva la éxida. Os meus sete irmáns, que habitaban no palacio, descenderon ao Hades o mesmo día; pois a todos os matou o divino Aquiles, de pés lixeiros, entre os bois de tornátiles patas e as cándidas ovellas. A miña nai, que reinaba ao pé do selvoso Placo, tróuxoa aquel co botín e púxoa en liberdade por un inmenso rescate; pero Ártemis, que se comprace en tirar frechas, feriuna no palacio de meu pai. Héctor, agora ti es o meu pai, a miña venerable nai e o meu irmán; ti, o meu florecente esposo. Pois, sé compasivo, queda na torre —¡non fagas a un neno orfo e a unha muller viúva!"

"Odi et amo. Quare id faciam, fortasse requiris.

Nescio. Sed fieri sentio et excrucior."

(Síntoo, este non podía traducilo, é demasiado xenial no seu idioma)

"Rezaba desesperadamente. Cada oración ía seguida doutra máis ardente. De cada vez un impulso novo o levaba a unha terceira oración. Atordoado como un borracho, experimentaba esa lixeireza do corpo que parece liberar a alma. Non se arrepentía de nada. Daba grazas a Deus por non permitir que se fose sen este viático da partida. Ela suplicáralle que quedase. El marchara á hora prevista. Esta palabra cumprida consigo mesmo confirmábao nas súas tradicións de honor e a inmensidade do seu sacrificio parecíalle que implicaba a Deus. Para mellor abstraerse de todo, cubría a cara coas súas mans que lle devolvían o perfume da carne agarimada. Non tendo xa nada máis que esperar da vida, lanzábase á morte como a un desenlace necesario. E, convencido de cumprir coa súa morte como cumprira coa súa vida, saloucaba de felicidade."

"Cara arriba flúen xa as augas dos sacros ríos;

a xustiza e todo xace por terra.

Enganosa é a alma do home e non vale

a fe na que se invoca aos deuses.

Mais a miña vida de novo terá nas historias inmensa gloria;

honrado será o sexo feminino.

Xa no haberá mala fama que pese sobre muller ningunha.

Cesarán as cancións de antigos poetas que agora

sempre insisten na miña pérfida mente.

Non nos deu Febo señor do canto,

el don da harmónica lira;

soarían se ocorrese os meus himnos contra a raza

dos homes. O tempo no seu transcurso

tantas cousas poderá relatar de nosoutras como deles.

Ti do fogar paterno navegaches

con espírito insan y a dobre barreira franqueaches

das rochas mariñas;

e habitas en terra estraña

privada de esposo e leito,

pobre de ti, e destérrante

de aquí con oprobio.

Foise o respecto dos xuramentos,

o pudor xa non é dono da Hélade inmensa; voou ao ceo.

Ti na morada paterna

non podes botar a áncora

dende o mar das túas dores

e outra raíña casa e tálamo

a quitarlle vén."

"Este vaise i aquel vaise

E todos, todos se van,

Galicia, sin homes quedas

Que te poidan traballar.

Tés, en cambio, orfos e orfas

E campos de soledad,

E nais que non teñen fillos

E fillos que non tén pais.

E tés corazóns que sufren

Longas ausencias mortás,

Viudas de vivos e de mortos

Que ninguén consolará."

Non me miredes así, a literatura éche unha arte moi polimorfa.

Que o que queda de campaña vos sexa leve!

Directos que quitan o impo (II): Depeche Mode

Hai poesía que non aparece nos poemarios, hai sentimentos que transcenden a individualidade e hai momentos que non se reducirán ao instante, senón que se ancorarán na eternidade ao seren inesquecibles. Posiblemente ese poida ser o resumo do que tratarei de explicar a continuación. E non será doado.

Se o respectable bota a vista atrás nestas páxinas virtuais, descubrirá que o meu con Depeche Mode non é circunstancial. Houbo moitos grupos que me gustan ou que me gustaron pero que non lograron exercer sobre min a mesma influencia que, pola contra, si conseguiron os Depeche Mode. Son unha banda versátil, polo xeral algo inclinada ao tétrico e ao escuro, pois os temas que tratan nas súas cancións son máis ben fodidos e abarcan dende as frustracións sexuais ata a pura tolemia pasando pola soidade, o enclaustramento, a depresión ou a angustia existencial. Con todo, aínda que se adoite falar deles coma unha banda de electropop ou synthpop ou como raio queiramos chamalo, nunca poderemos adscribilos sen máis a un estilo determinado. Pasaron por múltiples etapas creativas e estéticas, fuxiron dos convencionalismos do pop oitenteiro que marcou os seus inicios, súa música envelleceu cunha dignidade que xa a quixeran para si os “novos románticos” e a súa mensaxe perdura. Para min, teñen unha traxectoria redonda e incluso agora son capaces de seguir sacando material novo que pague a pena, nada de discos de recheo para pagar facturas ou manter un determinado tren de vida. E as súas xiras seguen sendo esperadas e desexadas polos seus devotos (entre os cales, me inclúo) como auga de maio.

No marco da súa xira europea de presentación do seu último álbum, Delta Machine (2013), viñeron dar a Madrid o pasado venres, que, aínda que estea repleta de madrileños, ben vale unha misa. Neste caso unha auténtica eucaristía musical, na que os profetas (increíblemente masivos) do esoterismo psicolóxico volveron dar unha lección maxistral de arte e espectáculo aos seus miles de seguidores, a min tamén. Non decepcionaron, as miñas expectativas eran altísimas e o nivel esixido tamén. Había fame de Depeche Mode e notábase no ambientazo que se estaba xestando cara as 8 da tarde, cando deron comezo as teloneiras, Feathers, dignas herdeiras do estilo dos Depeche Mode e que foron quen de ir quentando motores axeitadamente, con melodías electrónicas envolventes e suxerentes que me entusiasmaron e me descubriron unha vez máis que o legado de Dave Gahan e os seus ten un valor incalculable. Recoméndoas, por certo, creo que poden ter un futuro moi prometedor.

A ilusión medraba a pasos axigantados, había moito tempo que soñara cun intre que prometía ser, como mínimo, máxico. E sen que tivese tempo de rematar de imaxinarmo, comezou. Welcome to my world, primeiro corte desa pequena gran xoia que é o Delta Machine, abriu o concerto e o auditorio respondeu cun bramido sen igual en canto entraron en escena Dave Gahan, Martin L. Gore, Andy Fletcher e os seus músicos de apoio, Christian Eigner á batería e Peter Gordeno nos teclados, mentres a enorme pantalla que os precedía daba o seu merecido protagonismo ao sexto culpable do éxito do recital: Anton Corbjin, que unha vez máis nos marabillou coas súas imaxes, o perfecto complemento para a súa música. Así nos deron a benvida ao seu mundo, coa contundente introdución do seu disco seguida do segundo tema do mesmo, Angel, un blues electrónico no que era inevitable renderse á gravísima e sensual voz de Gahan.

E entón, soaron as primeiras notas do primeiro gran clásico do concerto, Walking in my shoes, do seu disco máis grunge e “rockeiro” Songs of faith and devotion (1994). Un auténtico himno para todos os admiradores de Depeche Mode e que afonda nesa temática da introspección e do lado máis lúgubre do ser humano. Berros e vítores por parte do público para recibir este gran temazo, executado cunha perfección que rozaba o sublime. Unha das mellores composicións de Martin L. Gore, na miña modesta opinión, e que en directo resulta aínda máis impresionante que na súa versión de estudo.

Precious transportounos unha vez máis á melancolía colectiva máis exquisita. Tema moi emotivo pertencente ao gran disco Playing the angel (2005), foi concibido por Gore coma unha personalísima canción na que canalizaba todas as malas sensacións provocadas polo seu divorcio, rogando aos seus fillos que non sufrisen polas diferenzas dos adultos. Clásico contemporáneo da banda, un dos seus singles máis coñecidos da nova era e na que os sintetizadores da versión orixinal de estudo foron suplidos dun xeito intelixente e convincente polo son da guitarra eléctrica. Simplemente marabilloso.

Con Black celebration voltamos a épocas pasadas nunca vividas pero que semellaban familiares para calquera fan de Depeche Mode (puiden comprobar, por certo, que non hai idade para este grupo, a absoluta heteroxeneidade neste senso era a tónica xeral na composición do público). Rescatada do álbum homónimo de 1986, puxo a nota máis gótica da noite, aquel tempo no que todos os membros da banda se embutían en coiro e se engominaban tratando de ser aínda máis taciturnos e tenebrosos. Logo, retornaron ao presente máis inmediato con Should be higher, do Delta Machine e posiblemente o tema con maior complexidade vocal ao que se enfrontou Dave Gahan, posto que leva a súa voz (lembremos, gravísima) ao extremo ao ser quen de executar cunha corrección pasmosa unha serie de agudos tamén en directo (cando as escoitaba no disco non o cría, realmente había que velo).

Era imposible que o Violator (1990), posiblemente o mellor álbum de música electrónica de todos os tempos e un dos mellores da banda, non tivese unha presenza destacada neste concerto, pois supuxo un antes e un despois na historia desta banda. A selección de temazos de Violator deu comezo con Policy of truth, pop sofisticado e pegadizo que fixo as delicias dos fanáticos que xa levabamos un anaco exhaustos cantando ao unísono e movéndonos como podiamos con cada canción. O auditorio enmudeceu cando parte dos membros da banda abandonaron o escenario quedando unicamente Martin L. Gore e Peter Gordeno, que nos ofreceron os momentos máis propiamente intimistas e de recollemento con Slow (outro blues electrónico do Delta Machine), But not tonight (do Black Celebration) e Shake the disease (pertencente ás súas recompilacións de primeiros éxitos de 1985, Catching up with Depeche Mode e Singles 81-85, como tema novo). A validez de Gore como segundo vocalista da banda quedou totalmente probada nestas tres intervencións en solitario nas que nos emocionou e impresionou dun xeito supino. A volta ao Delta Machine marcouna Heaven, primeiro single de promoción deste disco, que continuou, de novo a cargo da banda ao completo e con Dave Gahan ao micrófono,  o ton íntimo da velada que xa adiantara Martin L.Gore.

Unha das cousas máis alucinantes deste directo foi que incluso me vin arriba coas cancións que non me gustan (porque por moito que sexa a miña banda favorita non llo perdoo todo, aínda teño criterio). Porque si, tamén se incluíron no setlist cancións que non me chistan moito, como son Behind the wheel (do Music for the masses, de 1988), A question of time (do Black celebration) e Just Can’t Get Enough (do Speak and spell, de 1980), e ignoráronse outras imprescindibles como Strangelove. Porén, unhas versións en directo moi dignas e o contaxio dunha emoción sen precedentes foron as culpables de que non se desmoronase a miña ilusión e as miñas ganas con estes temas. A pain that I’m used to (do Playing the angel) e Halo (do Violator) reviviron a miña ansia total.

Pero aínda faltaba o mellor, “a traca final”, como se adoita dicir. Ese momento no que os clasicazos determinarían a nosa capacidade de resistencia e de entrega como público e devotos. Un tras doutro, así foi como os Depeche Mode nos regalaron os seus grandes temazos nun directo que xa estaba sendo grande pero que pasou a ser colosal: Enjoy the silence, Personal Jesus (ambas do Violator), I feel you (do Songs of faith and devotion) e Never let me down again (do Music for the masses) marcaron un final sentido por todos (sempre queremos máis) pero celebrado como nunca.

Neste punto do concerto vin cumpridos catro dos grandes desexos da miña vida: escoitar en directo a cargo dos seus autores cada un destes temas que son parte importantísima da banda sonora da miña vida e que agora quedaron inmortalizados na miña memoria como catro dos intres de nostalxia e reafirmación persoal máis emocionantes da miña curta existencia. Así o espeto porque así o sinto. Puxéronseme os pelos coma escarpias e a pel de galiña, en catro flashes lembrei o momento no que me acerquei ao estante dunha tenda e collín (para mercalo cos cartos dun regalo de reis) o recompilatorio The best of Depeche Mode, fará uns sete anos. Lembrei que nunha primeira vista tampouco me encantara escoitar algo tan diferenciado de todo canto coñecía pero que logo ao prestarlle atención con maior detemento me namorei da súa música. Lembrei os innumerables momentos de soidade nos que me acompañou a voz de Dave Gahan e a lírica aflixida e pesarosa desas cancións que aínda hoxe son quen de escoitar con desconcerto e estupor pero con asombro e conmoción, coma se fose a primeira vez. Lembrei a morea de veces que os recomendei, case sempre batallando contra os prexuízos e a incomprensión de quen non está afeito á excelencia dos Depeche, a fin de atopar almas xemelgas coas que compartir a miña paixón por este grupo. Lembrei a frustración que sentín ao non poder velos no 2009 e a miña satisfacción foi infinita ao ver que ese recordo deixaba de ser un lastre na miña mente. Lembrei todas as viaxes en coche que musicalizaron, lembrei cada experiencia e pequeno detalle que era quen de vincular á súa música. E supoño que iso é o que fai verdadeiramente enormes aos grandes grupos, aos grandes artistas, con independencia do campo no que se movan: ter esa capacidade de facernos vibrar e sentir algo que parece que non está ao noso alcance pero que, finalmente, gracias a un par de palabras ben dispostas, unhas cantas notas e unha forma de interpretalas, aparece.

Musicalmente, valeu moito a pena. Foi un concertazo. Pero supoño que se entenderá que, no meu caso, foi máis, moito máis, que un excelente concerto.

Galería de ídolos masculinos (I): Dave Gahan

A miña adolescencia tardía non se entende sen Dave Gahan. Non só porque a súa voz grave e sensual, as súas contorsións no escenario e a súa vida de rockeiro atormentado e adicto a todo o aditivo humedeceran unhas poucas bragas, senón porque con todo iso descubrín a elegancia da melancolía e da introspección. Gahan é todo iso, coa súa voz fai súas as coitas de Martin L. Gore, canta á pena, á desilusión, á languidez e á aflición coma ninguén, ao lado máis escuro da natureza humana, aquela que nos encerra en nós mesmos e que nos apresa no desconsolo, provocándonos unha morbosa soidade á que incluso lle chegamos a coller o gusto. Parece mentira que un grupo como Depeche Mode, o seu grupo, con estas características, chegase a ser considerado de masas e conseguisen encher estadios.

A modo de pseudoclase de historia, direi que o cantante e compositor Dave Gahan naceu o 9 de maio do ano 1962 (si, recordo a súa data de nacemento antes que a de algún membro da miña propia familia, lapídenme!) no seo dunha familia desas que por non cumprir co canon cristián/católico/apostólico/romano son chamadas desestruturadas pero, en todo caso, humilde e que, en principio, tampouco é que apuntara ao éxito. Foi un adolescente rebelde e problemático, como non? Viva o rock! E chegou á banda xerme do que logo sería Depeche Mode a través dun cutre anuncio no que se solicitaba, case suplicaba por un vocalista. Así entrou Dave Gahan a formar parte do meu altar particular do pop, fascinando aos seus futuros compañeiros de grupo entoando o Heroes de David Bowie.

Os seus inicios máis “iniciosos” coa banda Depeche Mode non facían presaxiar nada do que expuxen no primeiro parágrafo, posto que singles como Just Can’t Get Enough ou Get The Balance Right tiñan un corte máis ben popeiro e case hedonista. A propia imaxe dos compoñentes do grupo, tamén a de Dave Gahan, inspiraba case o mesmo que Rick Astley. Pero Depeche Mode pronto se desprendería desa condición de pop efémero e oitenteiro (sobre todo a raíz da marcha de Vince Clarke, actual membro de Yazoo e Erasure), pois o talento dos seus membros e, en especial, do binomio Gore-Gahan estaba chamado a darnos algo máis. E efectivamente foi así.

Normalmente eu adoito poñer unha fronteira entre esa faceta puramente pop que envelleceu moi mal e o seu período realmente produtivo no disco Some Great Reward (1984), o cal non quita que antes diso non houbera pequenos retallos que xa nos advertían dun cambio de rumbo (Everything Counts, Leave In Silence). A partir de aquí a diferenciación comeza a ser cada vez máis brutal, eles sempre quixeron ser diferentes e aquí comezaron a conquistar o lugar que por dereito aínda lles corresponde no panorama musical actual e tamén no meu melómano ser.

Co Black Celebration (1986) chegaron os coiros, as cabeleiras engominadas e a estética gótica. E tras o Music For The Masses (1988) e o Violator (1990), discos cos que Depeche Mode firmou a súa mellor época na electrónica (nisto tamén tivo algo que ver Alan Wilder, o cuarto en discordia que acabou “neghro” das neuras todos eles a mediados dos 90 e marchou, unha pena), chegou o Songs Of Faith And Devotion, un traballo máis rockeiro e máis “espiritual”. Debo dicir que o nivel de “follabilidá” e de talento de Dave Gahan adoita ser directamente proporcional ao seu nivel de autodestrución e no lapso de tempo que vai dende finais dos 80 ata principios dos 90, é dicir, a época na que se editaron todos estes discos que lanzaron ao grupo ao máis alto e que nos deron auténticos himnos, como Personal Jesus, Enjoy The Silence, Strangelove, Never Let Me Down Again, Walking In My Shoes ou I Feel You, Gahan estivo ao borde do precipicio un cento de veces. A súa inestabilidade emocional e amorosa, o seu gusto polas substancias perigosas (véxanse heroína, cocaína, speed, alcohol…) e as súas ganas de vivir ao límite chegaron a matalo literalmente durante uns 5 minutos.

Falar de Dave Gahan é falar de carisma, un carisma que se manifesta no musical e no estético, podendo apreciar unha evolución absolutamente brillante en 30 anos de carreira artística. A audiencia foi moi consciente dende mediados dos 80 de que, se Depeche Mode tiña un líder, ese era o seu vocalista (hai moitos seguidores que manteñen que este grupo carece desa figura, posto que o protagonismo na escena a veces vai moi repartido entre Dave Gahan e Martin L. Gore, compositor e vocalista esporádico). Voz, dominio e entrega en cada interpretación son os seus sinais de identidade. O seu poderío escénico é indiscutible, explota todos e cada un dos seus recursos para engrandecer a actuación, sendo a oscilación entre o sentimento e a sexualidade un dos máis notables. É imposible que deixe indiferente a ninguén, independentemente de que guste máis ou menos. É único e por iso sobresae.

Gahan tardou bastante en labrarse unha carreira como solista, non foi ata o 2003 cando se decidiu a lanzar o seu primeiro álbum con composicións propias e dos que logo serían os seus colaboradores habituais Christian Eigner e Andrew Philpott (que tamén traballaran previamente con Depeche Mode), Paper Monsters, un bo ensaio e anticipo da que logo sería a súa obra magna en solitario, Hourglass (2007). Pode que sexa aventurado aseverar isto tratándose dun artista que sempre estará vinculado a un colectivo (e encima un colectivo con tanto renome como Depeche Mode) e que, de momento, só ten dous álbumes propios, pero Hourglass é un dos mellores discos que escoitei nunca. En serio. Temazo tras doutro, eu creo que debe haber só dúas cancións de recheo, o cal é unha proeza tendo en conta que moitos discos se editan con máis borralla que acertos. Pero Gahan tivo bos mestres, as influencias do seu traballo previo en Depeche Mode están moi ben aproveitadas e así se pariron grandes cancións como Saw Something, Kingdom, A Little Lie ou Use You. Unha lástima que este álbum non chegara a ser o suficientemente coñecido neste país cando se editou (maldita tiranía das listas de “éxitos” prefabricados de usar e tirar!) porque aínda hoxe non o aburrín e, de verdade, é moi, moi bo.

O novo milenio non acabou co encanto artístico deste home, xa que ademais destes traballos en solitario que nos descubriron que podía voar soíño dun xeito máis que digno, Depeche Mode continuou sendo un grupo de referencia e culto na escena pop. Exciter (2001), Playing The Angel (2005), Sounds Of The Universe (2009) e, máis recentemente, Delta Machine (2013) confirman a boa saúde do talento do trío de Basildon. As súas melodías acadan un nivel de exquisitez sublime, cobren e incluso melloran todas as expectativas que crean e Dave Gahan crécese aínda máis (ademais de estar un pouco máis sobrio). A mellora das súas calidades vocais, froito dunhas sempre necesarias clases de canto, é manifesta nestes catro últimos discos de Depeche Mode e tamén nos seus dous álbumes como solista. A súa voz está moito mellor modelada, aquel vozarrón fondo e case ronco agora é un murmurio grave, lene e nasal que inspira unha sensualidade case indecente e que nos transporta instantaneamente a todas esas emocións tan duras e intensas que poboan o imaxinario lírico de Depeche Mode. Como proba disto...

Pouco máis podo dicir de Dave Gahan que non poida verse en todo o repertorio audiovisual de Depeche Mode e no seu propio. Acaso fai falta recordar videoclips coma os de I Feel You ou Personal Jesus? Fai falta recordar o mencer do noso amor Biblia en man, en traxe a raias, pelo longo e gafas lutuosas; a aquel vaqueiro que nos dicía nun burdel que se descolgábamos o teléfono nos faría crentes, a ese Xesucristo do rock que encarnou en Walking In My Shoes e ao rapaz malo redimido de Suffer Well? É necesario lembrar o ton tan sentido da súa voz en Precious, Heaven ou nas marabillosas baladas electrónicas incluídas en Exciter? Precisamos volver ver directos coma o de Milán do 2006 ou remitirnos ao Devotional Tour do 94 para derreternos con tanto afán erotizante e con esa explosión de carisma, efectivo incluso sendo etílico, opiáceo e narcótico? Máis que un ídolo, Dave Gahan é un símbolo do meu espertar ás novas propostas do extensísimo panorama pop dos últimos anos, é unha icona artística e sexual que venerarei ata o final dos meus días.

I feeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeel youuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu... 

Your sun it shines... 

I feeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeel youuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu... 

Within my mind... 

            Non me digades que non é unha canción "cojonuda" pa' facer esas cousas que tanto cunden nunha noite de xeada!