Salvados polo analfabetismo emocional...

          A última vez que lle dediquei unhas liñas a Jordi Évole, nalgún momento máis coñecido coma o Follonero, fíxeno con entusiasmo e boas vibracións. Hoxe fágoo tamén pero con reservas, reservas que agardo non caian no averno da rexouba endémica daqueles imbéciles e escuros (perdoen a pouco eufemística cita pondaliana) que adoecen por malinterpretar, retorcer e terxiversar absolutamente todo o que pasa polo filtro das súas eivadas neuronas.

O pasado domingo regresou Salvados, o célebre programa da canle estatal a Sexta, propiedade dun dos holdings da comunicación máis grandes deste país. Nestes tempos tan difíciles e tenebrosos nos que o bo xornalismo, o entretemento de calidade e a comunicación pedagóxica son unha quimera, o devandito programa presentado por Jordi Évole pode presumir de ser unha rara avis, sempre e cando non afoga na ebriedade do seu éxito. Nos últimos anos, déronlle ás eléctricas e demais ogros empresariais sen escrúpulos ata no carné de identidade, seguiron afondando na pantasma da crise, asumiron a responsabilidade de narrar a crónica política en detrimento dos seus voceiros habituais e acadaron a gloria definitiva coas súas entrevistas estrela (nunha delas mesmo se atreveron a sacar en horario de máxima audiencia o testemuño dun etarra arrepentido). E desta vez voltaron coa pompa e publicidade habituais pero cun tema de gran complexidade cuxo tratamento por parte de medios, lexisladores e sociedade en xeneral dista moito de ser o axeitado: a violencia machista.

Vin o programa. Sabor agridoce. Hai cousas que me gustaron moito, outras que simplemente me gustaron e outras que non me gustaron nadiña ou que mesmo me arrepiaron. En primeiro lugar, cómpre aplaudir a valentía dos responsables do programa, por moi irónico que isto poida ser falando do grupo Atresmedia. O titulo escollido para esta entrega xa era unha pequena gran vitoria: O machismo mata. As expectativas só podían ser colosais, parecía que por fin un programa de gran sona e recoñecemento ía poñer enriba da mesa o plantexamento definitivo da cuestión, explicando todas as causas de raíz e sen quedarse na punta do iceberg con esa cabeceira tan tallante e rotunda. A cousa quedou un pouco a medias e máis nun quero e non podo que nun retrato verdadeiramente rigoroso e sen sensacionalismos varios de como funciona a violencia machista. E tratarei de explicar porqué.

En primeiro lugar, Évole entrevista a unha xuíza especializada en casos de violencia machista despois de asistir a unha sesión na que se lle toma declaración a unha vítima desta violencia. Entre tanto argot xurídico, anécdotas e demais avatares, o relato da maxistrada desemboca nunha conclusión que non todos parecen aceptar: a lei en si mesma non é problema, o problema é a súa aplicación. A falta de medios e de garantías para as vítimas que se deciden a dar o paso e denunciar son a verdadeira lacra dun sistema xudicial moitas veces incapaz de facer fronte ao terrorismo machista, sen culpar ás mulleres que non denuncian nin lindezas polo estilo que tantas veces se escoitan nos telexornais cos cadáveres en quente. E si, a xuíza é a primeira en dicir que os casos de violencia machista deberían ter un tratamento similar ao terrorismo porque en definitiva son unha forma de terrorismo. Empezamos a usar termos usualmente vistos coma tabúes e esaxeracións. Moi ben. Cal é o problema? Que non se afonda nisto, non chegan a quedar claros os motivos polos que falar de violencia machista como unha forma de terrorismo é máis que apropiado a pesar de que se incida nunha cuestión fundamental: o persoal é político e este é un problema que atinxe a todos. Mesmo ten que chegar a recordar que calquera persoa que presencie un acto de violencia machista, non só a vítima, pode e debe denunciar. E aplaudo efusivamente que desmontase o manido argumento das denuncias falsas. Porén, a entrevista remata case de socato deixándonos coa sensación de que hai algo que non se acabou de esclarecer.

Por iso depositamos as nosas esperanzas no seguinte testemuño, un psicólogo que traballa en terapias con aqueles que exerceron a violencia machista na súa expresión máis crúa e visible e con condenas ás súas costas. Posiblemente sexa esta a entrevista de maior calado de todo o programa. Entre preguntas sobre a conveniencia de que estes “programas de rehabilitación” de maltratadores machistas conten con financiamento público e máis recursos ao anecdotario, este psicólogo por fin dá co quid: quen exerce a violencia machista non é un enfermo nin ten ningún tipo de patoloxía, a súa conduta insírese nunha ideoloxía e nunha forma de pensar que se corresponde co sistema patriarcal, un sistema social que o ampara e cuxa influencia se estende a medios de comunicación, sistema educativo, familia, etc. O mesmo patriarcado que impón dende a máis tenra infancia que os homes non choran, que os homes son valentes e fortes e que os homes teñen unha posición predominante con respecto á muller polo mero feito de teren nacido homes. Incluso chega a dicir sen pudor que os homes son analfabetos emocionais, porque así foron educados dende o berce. Todas estas ideas deslízanse cunha gran sutileza pero cunha enorme claridade, hai un problema de raíz que é social e político (oseasé, de todos e non só de dous) e que non se reduce ás hostias. Gústame este testemuño por unha razón creo que de peso: por fin se destaca a importancia de desterrar do sistema educativo e familiar o canon pedagóxico patriarcal que ao primeiro que dana é a quen logo torna en agresor, converténdoo nese tolleito emocional que no futuro é incapaz de ter unha relación equilibrada e sa nin coas súas parellas nin co mundo que o rodea. En definitiva, a violencia machista non é un problema que agromase no mundo así por que si e case de casualidade, senón que ten a súa causa directa no sistema patriarcal. O dito, a entrevista é curta pero a máis reveladora do conxunto.

A terceira entrevista protagonízaa un maltratador que por vergonza (e imaxino que pola mesma covardía que o levou a cometer todo tipo de barbaridades, pero isto só é unha apreciación miña) non quere dar a cara. Évole diríxese a esta sombra para indagar na psique do violento e chegar á outra cara da moeda. Está ben que se inclúa tamén esta perspectiva, non por parecernos algo horrendo e aborrecible deberiamos deixar de contar con ela, pois, como se recordaba nas entrevistas anteriores non falamos de monstros sen máis nin enfermos mentais, non hai unha única faciana nin un retrato robot do maltratador, pódense atopar en calquera rango de idade, estamento social, etc. Porén, resulta un relato un tanto superficial, talvez non poida ser doutro xeito tratándose dunha persoa que apenas está comezando a descubrir ata que punto ten un problema. Recoñece que é machista e recoñece o dano causado mais a confusión e a autocompaixón tamén impregnan o seu testemuño.

Chegamos ao último tramo do programa dedicado a Marina, unha supervivente (ela prefire autodenominarse así no canto de vítima) da violencia machista. Esta rapaza viviu nas súas propias carnes unha ringleira de actos violentos que comezaron polo máis sutil e simbólico ata as brutais agresións  psicolóxicas, físicas e sexuais. Agora pode contalo e válese desa mesma experiencia para axudar a outros a non caer, comezando polos adolescentes, sempre tan sensibles a determinado tipo de mensaxes. Nos seus talleres cos mozos e mozas, desmonta tópicos, conta a súa historia e axúdalles a detectar condutas e indicios. Unha labor encomiable e un esforzo case heroico que non debemos deixar de recoñecer aínda que poidamos non concordar ao cen por cen coas súas opinións, por exemplo (e non quero crer que esa fose a súa intención) pero tal e como o di podería parecer que as cifras de mulleres asasinadas cada ano perden certa relevancia en comparación coas que non se sabe que saíron felizmente dese burato, e dende a miña perspectiva non é moi prudente dicilo así. Mais iso non desmerece o seu testemuño nin o seu loable traballo e a escena do taller que leva a cabo coa mocidade é, sen dúbida, o máis agradecido de ver nun programa no que ata agora só vimos sordidez e realidades pouco esperanzadoras.

O programa é moi interesante e amosa unha intención real de intentar mostrarnos todos os puntos de vista, aínda que fracase en parte ou teña éxito parcialmente, depende de como se mire. E como, desgraciadamente, se evolucionou máis ben pouco no asunto, pode que sexa necesario seguir repetindo as mesmas consignas. Pero por que non arriscar un pouco máis? Por que non dar un paso máis alá e amosar a relación que gardan entre si todos os elementos? Menciónase a expresión “sistema patriarcal” no primeiro treito do programa para logo esquecernos dela e de todas as súas implicacións, e xa non digamos citar a palabra maldita, “feminismo”, nalgún momento das entrevistas, a cuxo caudal teórico non se recorre xamais como parte do remedio a prol de acadar a igualdade plena e real (supoño que os supers de Atresmedia así o quixeron, sería demasiado “radical” para eles). Para min faltan moitas cousas e sen querelo, porque se ve ese propósito totalizador que busca abranguer e non illar, acabou amosándose só a punta do iceberg e algúns rematan sendo, paradoxalmente, salvados polo analfabetismo emocional. E cómpre ir alén de todo isto, que está ben e pode ser útil, pero segue sendo a todas luces insuficiente.

Non por isto deixo de recomendar esta última entrega de Salvados (dispoñible no sitio web Atresplayer), precisamente por necesaria, porque hai que seguir falando destas cousas. Iso non quita que dende un punto de vista, que intentou ser construtivo e non destrutivo, eu vise cousas que me “chirriaron” un pouco, tomando por iso a palabra con esta "crítica" e considerando case imprescindible ampliar o que aquí se discute e trata. Espero que outros medios tomen exemplo e se animen a seguir profundando no debate e na discusión (rigorosa e non amarelista) acerca deste gran problema que debe ser erradicado.

Os meus preferidos do Youtube (II): "El Tornillo"

Vale. Dende xa a miña tremendísima popularidade (por favor, non me fagades rir) baixará tanto como baixou Hollande nas enquisas dende que se apoltronou no Elíseo. Cónstame que as miñas inclinacións políticas e ideolóxicas molestan un chisco en determinados sectores, sobre todo porque uso sen ningún tipo de pudor e me parece completamente normal e comprensible un termo tan negativamente connotado como FEMINISMO. A moitos próenlles estas catro sílabas tanto ou máis que unha hemorroide e xa se contan por centos os neoloxismos perpetrados por unha humanidade acomplexada para rebautizar esta ideoloxía que nada ten de malo nin depredador dun xeito máis aséptico e (horror!) politicamente correcto. Boeno, eu declárome obxectora de conciencia a tal tendencia e nesta segunda entrega dos meus preferidos do Youtube non vou falar nin de igualdade real entre sexos, nin de humanismo, nin de relativismo existencial posmoderno apocalíptico nin de farrapos de gaitas varios. Que xa vou vella para andar con circunloquios e para non falar claro, “leñe”! Vou falar de feminismo. Porque me peta. E punto, porque nin que estivese eu aquí indicando o camiño cara a cámara de gas por defender a idea radical que sostén que as mulleres somos persoas.

Moito antes de que o coletas o petase nunhas eleccións a ese chiringuito que é o Parlamento Europeo, moito antes de que a Marhuenda lle saísen urticarias só con oír o nome de Pablo Iglesias e moito antes de que a Monedero comezaran a chamarlle Billetero (como mola a iconografía da esquerda española, por certo), comezou a súa singladura polos internetes un espazo coñecido como La Tuerka. Si, con “k”, porque somos moi antisistema e molamos que te cagas. Eu comecei a seguir este espazo de debate en Youtube presentado por un Iglesias que aínda tiña o piercing na cella con certo entusiasmo por dous motivos fundamentais: os tertulianos non andaban a hostias nin se insultaban cada cinco segundos (incluso respectaban as quendas de palabra e deixaban falar aos demais) e os temas a tratar eran minimamente interesantes e incluso arriscados se temos en conta cal é o actual estándar deste formato en bodrios televisivos tales como Las mañanas de Cuatro, Al rojo vivo, La Sexta noche e 13 TV en xeral. Notábase un certo interese por ser trascendental e facer algo diferente, víase que os promotores do espazo eran xente preparada e versada en determinados temas que comezaban a saír do ámbito académico para divulgárense nunha das maiores prazas públicas do mundo contemporáneo, Youtube. A min gustábame. Moito antes de que se constituíra o primeiro círculo de Podemos (moi poucos poden dicir tal cousa). Logo veu o tsunami de Podemos, Iglesias quixo ser o Iñaki Gabilondo do espírito do 15-M tendo o seu propio espazo de entrevistas, Monedero empezou a ser especialmente estomagante (por que berra? Por que? Como diría Mourinho) e menos mal que nos queda Facu Díaz. E Irantzu Varela.

Coma sempre, o feminismo foi o último en chegar a La Tuerka. Sempre é o último en chegar a calquera organización política, loita social e medio de comunicación (xa non digamos de masas). Pero un bo día a Faktoria Lila comezou a producir o seu microespazo (curtiño, non vaia ser que nos herníemos aínda que nos consideremos súper de esquerdas) feminista, titulado El Tornillo e conducido por Irantzu Varela. A idea era que en apenas cinco minutos se divulgasen unha serie de conceptos vinculados ao feminismo e se analizasen algúns dos problemas que aínda teñen que enfrontar as mulleres nun mundo actual máis machista e patriarcal que nunca (si, aquí tamén, non só en Oriente, que aquí tamén hai quen practica relixións coa mesma orixe), formato que só funciona se o que transmites o fas dunha forma moi directa e clara e con algo de chispa. E é o caso. O certo é que sen grandes disquisicións, a tal Irantzu dá no cravo case sempre. Isto non é palabra de Deus, claro está, e tamén discrepo con algunha cousa que di, con algunhas das citas que trae a colación e con algúns dos personaxes históricos e coetáneos que pon como exemplos (son escéptica con algúns dos ídolos contemporáneos da esquerda actual, que lle imos facer?), pero adoita atinar con bastante precisión nas súas breves reflexións.

Traio a Irantzu á Cólquide non só pola súa concisa e sisuda reflexión que valoro moi positivamente, senón polo humor ácido, nada compracente, co que impregna cada vídeo. A irreverencia é a nota predominante dende o momento en que se decide que todos os vídeos comecen cunha intro con banda sonora das Vulpes. Non lle recomendo esta sección de La Tuerka aos gurús do humor branco, ese que segundo os seus defensores non se mete con ninguén, é amable e respectuoso e... aburrido como ir de cañas con Luis del Olmo! O caso é que se non simpatizas co ton satírico e mordaz de Irantzu (algo que chama a atención tendo en conta que é case coma Eugenio e está sempre moi seria) nin tampouco coa súa perspicua claridade e, si, radicalismo (porque vai á raíz das cousas, ser radical non é nada pernicioso), mellor que poñas o canal de Silvia Tortosa e sigas vivindo no país da gominola, crendo cousas tan de ciencia-ficción como que xa acadamos a igualdade plena e trapalladas desas. Precisamente por iso, por contalo sen cortapisas, Varela topou coa comunidade troll en pleno, tendo que aguantar comentarios non só repugnantemente machistas senón que caen no terrorismo disuasorio máis puro.

“Boenoooooo! Que a “tipeja” que escribe este blog é de Podemos, bolivariana e o mal encarnado! Mira que cousas ve en interné! Vaia pieza”. Xa o estou oíndo. Ou lendo. E tamén ma trae... Boeno, iso, que non quero faltarlle a ninguén nin meterme coa xente que ve porno duro con cabalos. Como ideolóxica e politicamente non estou casada con ninguén (afortunadamente e moito menos con Podemos) podo ver con máis ou menos indixestión case de todo (boeno, ao mellor os vídeos de propaganda de Vox non, en fin, todo ten un límite e iso non entra nin con un quilo de omeprazol). Ademais, pese a que El Tornillo se fai baixo o amparo de La Tuerka, non vexo eu que represente moito a Podemos e viceversa. Coma case todos, non tardaron en asimilarse a esa casta (si, díxeno: casta!) que non dubida en subirse ao tren do feminismo mentres a súa repercusión é mínima aparentando ser moi guays e moi comprometidos coa igualdade e logo, cos bos resultados na man, non tardan nin un chisco en baixarse e dicir que iso non é prioritario e que despista a loita de clases e a aniquilación da troika. Que as súas cores sexan malvas non ten absolutamente nada que ver, mais ben semella unha provocación e unha apropiación indebida moi consciente.

Boeno, non me desvío máis que senón ao final falo de todo menos do que quero falar e acabo coma eses vetustos catedráticos tan encantados de coñecerse a si mesmos que ao final da conferencia só falaron do que tiñan que falar cando citaron o título da palestra. Xa fun poñendo algún dos vídeos que máis me gustaron deste espazo conforme avanzaba a redacción pero decidín deixar case para o final o que para min é O vídeo do Tornillo. Aquel cuxo título reza Yo no soy feminista, dando un repaso a un par de mitos e verdades sobre esta cuestión.

Recomendo a quen lle interese, a quen non se ofenda rapidamente con estas cousas e a quen non vaia pola vida chamándolle a todas as que pensamos deste xeito ou parecido que somos unhas nazis histéricas feministas, feminazis histéricas ou como sexa esa orde de conceptos tan pouco vinculados entre si e tan manidos pola misoxinia en xeral, que vexan os vídeos de El tornillo, que se poden atopar na canle de Youtube de La Tuerka. Porque non, isto non é “Pablemos”.

“A miña vaxina está furiosa!”

       

       Novembro. Día vixésimo quinto. Nin frío nin calor nunha efeméride que tempo hai que renunciou a toda emoción. Postureo. Total indiferenza que inspira unha redacción telegráfica e tediosa. Pero a miña vaxina está igualmente furiosa.

             Ata as 10:30 horas do día de hoxe non sabía quen era Eve Ensler. Nin me soaba. Mais o vasto océano de internet é realmente caprichoso e, nun día corrente de incesante buceo na busca de algo (coma sempre), din con este nome e cunha obra aparentemente célebre pero que tampouco me dicía nada a priori (semella que non abonda con ser celebrado para ser coñecido en todas partes): Os monólogos da vaxina. Ninguén crerá que isto foi unha mera casualidade sendo hoxe 25 de novembro, por outra banda, tanto me ten o que pensen os demais, pero de verdade que aconteceu así, do xeito máis fortuíto que un poida imaxinar. Nin sequera fun ao recurso fácil de poñer na caixiña dun Google que non estimou oportuno dedicarlle un doodle a este día de “loita” para rematar coa violencia contra as mulleres, unha categoría tan explícita como “literatura feminista”, non. Simplemente batín con ela, coma case todo o que cae nas miñas mans. E tan rápido como consumín esta obra sentín a necesidade de divulgar o meu entusiasmo con ese lector apostrofado ao que sempre me dirixo.

            Polo que puiden averiguar no tempo que levo a pé mentres escribo isto (unhas catro horas, aproximadamente), Eve Ensler é unha escritora e activista feminista norteamericana que no ano 1996 e logo de falar con centos de mulleres de todo o orbe publicou unha serie de monólogos inspirados nestas conversas que agrupou baixo o título Os monólogos da vaxina. Non esperedes sorpresas. A obra fala diso. De vaxinas. De conas. De ratas. De parrochas. De cricas. De cousiñas. De cousos. De aí abaixo. De chirris. De chochos. De montes de Venus e unha pila de sinónimos máis politicamente correctos ou non. De feito, así comeza a obra, cunha acertada reflexión sobre a denominación do órgano en cuestión e toda a eufemística desenvolvida arredor do mesmo, á que eu engado modestamente, como se puido comprobar, algunhas nomenclaturas moi galaicas que, loxicamente, Eve Ensler non coñece.

            Como se chega a escribir unha serie de textos sobre vaxinas nun mundo socio-culturalmente patriarcal no que non existe un contexto proclive a rematar falando de algo que está aí e que debería ser normal pero que non o é? Pois creando ese contexto. A premisa de Ensler é moi directa e dese mesmo xeito se presentou ante as súas entrevistadas, con algo tan simple pero tan tabú como preguntarlles polas súas vaxinas, o cal da pé non só a falar do propio órgano senón a debater algo tan pouco valorado como a relación das mulleres co seu corpo. Iso por unha banda e, por outra, tamén se serve diso como metonimia, introducindo outras cuestións que van máis alá dunha reivindicación sempre oportuna da sexualidade feminina, como a violencia sexual, a violencia obstétrica ou a maternidade (esta última quizais demasiado idealizada para o meu gusto, aínda que entendo que a autora queira finalizar e resolver a obra cunha mensaxe positiva).

No conxunto harmonízase a solemnidade dalgunhas pasaxes (o monólogo dedicado ás mulleres violadas na guerra dos Balcáns) con algunhas notas de humor mordaz sobre temas tan cotiáns pero pouco discutidos como a necesidade ou non de rasurar o pelo da vaxina (perfecta metáfora da opresión que supón a imposición dun canon de beleza cuxa obtención nos mantén demasiado ocupadas como para pensar no que iso realmente representa) ou o incomprensible rexeitamento que produce en homes e nas propias mulleres a exaculación feminina. Supoño que o primeiro gran propósito da obra é tratar de convencernos da necesidade de asumir e aceptar a nosa sexualidade sen prexuízos e desterrando todas aquelas ideas preconcibidas que o sistema patriarcal nos meteu tan sutilmente no hipotálamo e que chegamos a entender como “normais” como paso previo a afondar nas reivindicacións a prol da igualdade de xénero sen por iso renunciar á nosa identidade. Todo conflúe na nosa vaxina, nela albérgase o único órgano humano destinado exclusivamente a proporcionar pracer, a través dela sae a vida (literalmente) e nela materialízanse todas as misoxinias e toda a violencia simbólica que colle no mundo. Eve Ensler achéganos a unha realidade a veces graciosa e a veces penosa a través do principal gran tabú que nos impide reafirmarnos no que somos: o noso sexo.

Os monólogos da vaxina non é (nin creo que vaia ser) lectura obrigatoria en ningún centro educativo público nin privado e, afortunadamente, isto non é un “control de lectura” nos que a última pregunta sempre é “cal foi o capítulo que máis che gustou e por que?”, pero, se tivese que quedarme cun único monólogo, quedaríame sen dúbida con aquel que comeza cun rotundo A miña vaxina está furiosa! Resume á perfección o constante estado de indignación no que vivo dun tempo a esta parte, con todo este retroceso en materia de igualdade que a miña xeración está a vivir e que chega a provocar que ata bote de menos a política social de Zapatero (mamaíña do ceo...). Este é o monólogo do cabreo, a protesta e a irreverencia, no que se escolman todas as atrocidades ás que se somete a sexualidade das mulleres, perfectamente representadas na súa introdución: Un exército de persoas está aí fóra pensando en como torturar a miña pobre, xentil e adorable vaxina [...] putos torturadores de vaxinas! Ensler arremete contra toda a maquinaria sutil e non tan sutilmente torturadora das vaxinas: os tampóns (un puto algodón atascado aí abaixo), a “limpeza” dun órgano xa moi limpo por si mesmo, o instrumental xinecolóxico, as revisións xinecolóxicas, os tangas... E espeta unha frase que me deixou morta pero moi certa: eles odian, odian, odian, odian ver a unha muller sentindo pracer.

Agradezo de veras que unha autora como Eve Ensler se esmerase en divulgar feminismo e invitar a unha profunda reflexión cunha obra desenfadada e satírica, facendo así moito máis evidente a problemática da sociedade patriarcal sen necesidade de recorrer a monótonas disertacións filosóficas que non todos poderán entender. Sempre está ben falar claro e dicir VAXINA (por moito que, como di ela, sexa unha palabra que pareza dicir algo absolutamente oposto ao que realmente di), do mesmo xeito que debemos falar claro e dicir que se nos impón unha idea de beleza criminal (si, con todas as letras), unha sexualidade da que non debemos falar moito porque é algo pecaminoso e indecoroso, que se nos violenta de todas as formas posibles para reprimir e reducir calquera atisbo de contestación ás inxustizas do patriarcado... Ensler é capaz de conxugar todo isto baixo un título provocador que agocha moito máis e cuxo propósito vai máis alá de chamar a atención e facer que botemos unhas poucas risas (que tamén está ben).

Lectura recomendadísima para días coma o de hoxe ou, máis ben, visionado recomendado, xa que a representación teatral destes monólogos a cargo da propia Eve Ensler foi gravada e retransmitida por televisión no seu día a través da canle americana HBO (adxunto unha dobraxe ao español latino, a que atopei, vamos).

Adicado a todas as vaxinas furiosas do mundo.

Feminismos de postín vs. "Egomet"

Xa comezou o simulacro de defensa da dignidade, liberdade e integridade feminina? Parece ser que si. Un ano máis, mulleres de todo o mundo e de toda clase, condición, raza, lingua ou ideoloxía congratulámonos por nada. Si. Por nada. Rendidas á oficialidade e á eventualidade celebrámonos como colectivo, iso si, pero esquecendo no fondo e detrás dese mero escaparate de indignación ou amor propio verbal que somos un colectivo oprimido, sometido á violencia física e simbólica, rexeitado e infravalorado, que aínda debe axeonllarse perante un mundo patriarcal cuxas concesións seguen sendo escasas. Pero tanto ten porque o noso día de reafirmación de xénero coas súas pancartas, murais e cancións reivindicativas non nolo quita ninguén! Porque supoño que debemos alegrarnos das “conquistas” obtidas sobre todo no presente ano, comezando por esa novedosa lexislación do goberno español que por fin acaba coa espiral de violencia estrutural que ata o de agora nos empurraba a delinquir e mesmo a asasinar! Bra-vó!

Creo que se nota que levo bastante mal iso dos “días internacionais de”. Un día estamos orgullosas de ser mulleres e queremos loitar ferventemente polos nosos dereitos e ao outro día queremos salvar ao loro de ventre laranxa da extinción para ao día seguinte estarmos preocupadísimos pola divulgación de enfermidades raras coma o linfedema (que, dito sexa de paso, tamén existimos). Todo isto empeza e remata aquí, a nosa esquizofrenia non coñece límites. No transcurso destas 24 horas non haberá rede social que non estea inundada de lemas, consignas e frases atribuídas a célebres precursoras do feminismo actual para que todos vexan que esa persoa tamén se acorda de que hoxe é 8 de marzo (presumindo dun nada loable coñecemento “wikipédico”). Neste día non haberá nova en calquera medio de comunicación que non lembre as ignominiosas estatísticas ás que sempre se nos vincula como colectivo, tales como o número de mulleres asasinadas, violadas, vítimas de malos tratos ou o nivel de discriminación que padecemos. Ademais de todo isto, descubriremos que hoxe, máis que nunca, a responsabilidade política é plena e total. Temos ás democracias occidentais do noso lado, que pode ir mal? Todo “servidor e servidora pública” de calquera cor política exhibirá no día de hoxe unha concienciación sincera que non impulsará a outra cousa que non sexa actuar a prol da consecución das nosas metas, en especial as políticas, que evocarán cunha admiración digna de Xudas o papel desempeñado polas activistas do pasado e louvarán o papel tan rancio que se nos asigna nun mundo e nunha sociedade que aínda son de homes. Todo forma parte do gran fasto desta ilusión teatral chamada “día internacional da muller traballadora” que se apagará de socato coma unha vela á que sopramos en canto academos a medianoite do 9 de marzo.

Antes de seguir, confeso que pequei, pois eu tamén estou aproveitando dun xeito oportunista esta data e asúmoa como treito temporal idóneo para poñer de manifesto o meu cabreo. Mais, que o meu pecado non me escuse no presente pero si no futuro, pois eu aspiro á destrución de días coma este, destes pobres recordatorios de causas dadas por imposibles que non deixan de ser unha metamorfose máis do dominio mediático que tan fortemente nos inflúe e do propio poder establecido, que se asimilan ao efémero clima de reivindicación e protesta coma lobos que camiñan entre cordeiros e que nos ditarán tacitamente o esquecemento de calquera demanda que exceda a xa tremenda xenerosidade do paternalismo patriarcal para coas mulleres. Isto non é máis que “postureo”, mías senhores. Falsidade e Hipocrisía (así, con maiúsculas e divinizadas) son os dous principios que rexerán a oratoria do presente día, dous principios nos que caeremos moitos de nós, pois non hai frivolidade máis grande que os “días internacionais de”.

En serio hoxe honramos a memoria das Olimpe de Gouges, Mary Wollstonecraft ou Simone de Beauvoir? De verdade nos identificamos co ideario revolucionario de figuras de gran calado para a causa feminista como estas e sentamos os alicerces do noso estado contemporáneo nalgunhas das súas teses? Superamos todo isto? Pois claro que non. Botamos por terra cada un dos seus logros intelectuais e materiais, non hai máis que ver o que pasa ao noso redor. Pois seguramente algunha de nós terá oído (e seguirá oíndo) algunha vez proclamas de resignación e derrotismo por parte dalgunha muller, a saber, “o meu mozo ten celos e pégame porque me quere e a culpa é miña”, “o traballo máis importante é o do home” ou “eu non me considero feminista, os radicalismos non me gustan”. Que esperamos? Que nos regalen as cousas? Que un día aos homes se lles ilumine a cachola e decidan que xa está ben de tanto abuso? E, aparte disto, que pretendemos se logramos librarnos do despotismo machista? Subvertir os roles sen máis e facer o mesmo que fixeron eles durante miles e miles de anos inaugurando unha nova e infame dicotomía de xénero? Eu xa coñezo mulleres (moi) empoderadas e, francamente, non che me gustan moito. Négome a que os meus referentes sexan Soraya Sáenz de Santamaría, Dolores de Cospedal, Esperanza Aguirre, Margaret Thatcher ou Isabel a Católica, por dar uns poucos nomes, e seguramente tamén algunha de nós tivo ocasión de oír que estas son mulleres dignas de admirar porque son as que “cortan o bacalao”. Diso nada, todas esas mulleres simplemente viron a ocasión de facerse cun rol hexemónico acatando as mesmas regras que determinan a dinámica do poder masculino. Encima, esixíndoselles, como non, o dobre para demostrar que merecen estar aí, simplemente polo atributo vaxinal.

Hoxe é un día triste e de resignación. Sí, resignámonos. Resignámonos a que só temos un día ao ano para poder berrar aos catro ventos que nos gusta ser mulleres (como se do slogan dun anuncio de compresas se tratara), resignámonos a disfrutar deste carameliño chamado 8 de marzo que as altas esferas nos dan para falar sen medo durante un único día ao ano para despois obeceder ao mandato implícito de que caladas estamos máis guapas. Tardaremos un ano en ver a mesma efervescencia de compromiso e unidade como colectivo, o cal dá conta da nosa falta real de compromiso e da nosa evidente desunión.

Mulleres de todo o mundo, non celebredes este día. Non vos felicitedes. Ignorade esta “festa” da feminidade e facede que todos os días sexan dignos das vosas reclamacións. Se a miña influencia puidese exceder a modestia destas pobres liñas diríavos que abrirades as ventás, vos asomarades a elas e berrarades “estou máis que farta e non quero seguir soportándoo”, pero nin presento un noticiario de máxima audiencia nin protagonizo unha oscarizada película de hollywood para que isto se faga real. Se por fin as mulleres logramos liberarnos destas cadeas que nos reteñen, da publicidade que nos denigra, da política e das ensinanzas que nos adoutrinan no machismo e no repugnante falocentrismo e da nosa propia condescendencia cara estes tópicos e feitos, debemos continuar e loitar por un mundo diferente, non por asentarnos nunha vendetta que non leva a ningures, só a repetir erros do pasado. Soñamos coa igualdade e a xustiza para nós e para todos os seres humanos? Por que non pode ser posible? Non vos acomodedes neste día, mañá volvede inundar as vosas redes sociais con manifestos e sentencias, volvede cantar Respect co mesmo aplomo e volvede berrar ata a afonía total que estamos ata a cona! Non deixemos que a oficialidade nos encorsete e nos cale durante 364 días máis!

E, boeno, como Pasionaria eu non teño moito futuro (xa se viu), estou cabreada e que pode facer a miña humilde persoa soa por todas nós? Pouco, supoño. Iso sí, a deus poño por testemuña que nunca máis volverei usar este día para manifestarme. Hai moito que facer e non se conseguirá nun único día de autofelación (perdón, auto-cunnilingus!) que non é máis que unha fachada que se derrubará mañá mesmo.

Feliz día da matria...

                         

           Adiántome á celebración patriótica e relixiosa por antonomasia desta nosa terra con algunha reflexión (non sei se incómoda, politicamente incorrecta ou directamente "chorra" e carente de toda lóxica ou fundamento), porque neste blog colle todo o que lle poida pasar pola cabeciña a unha servidora, mesmo aquelas opinións pouco populares que a poidan condenar ao averno das redes sociais! Pero boeno, hai que mollarse aínda que só sexa un pouquiño.

           Día da patria galega… Patria? Que patria? Esta palabra próeme dun xeito singular por dous motivos fundamentais: o primeiro, a idea de ter unha nación na que asentar todas as miñas expectativas políticas e persoais. Digamos que sinto unha certa simpatía polo nacionalismo galego en particular por motivos moi obvios, creo que é evidente, e non nego que podo empatizar con outras sensibilidades nacionalistas do mundo, mais é posible que ese sentimento nacionalista que se manifesta en min dun xeito desigual e escéptico nacera como resposta á conduta a todas luces opresiva e pouco amable do poder establecido (preferentemente dereitista, capitalista e patriarcal). Se por min fora, se só dependera de min mesma, o anarquismo definiría á perfección o meu ser político pero hai tempo que aceptei e acatei (non moi a gusto) a existencia dunha superestrutura de liderado coa que teño que convivir, lidiar e á que debo contribuír dun xeito ou outro so pena de que as miñas opinións respecto da mesma perdan toda a súa validez. Pero de entrada, digamos que o sentimento patriótico e nacionalista non me chista moito, unha entidade tan pouco definida e abstracta como é a nación (case tanto como ese Deus do que tanto renego) non me merece moita credibilidade.

            O segundo motivo polo que non me gusta moito iso da patria atópase na orixe mesma desa palabra, que funde as súas raíces no termo latino pater (“pai”, como é evidente). Dicir “patria” reflicte, ao meu modo de ver, unha tendencia ideolóxica inclinada cara o dominio nacional patriarcal, asumindo unha idea cuxa vixencia se fortaleceu durante séculos e que non entendeu nin de esquerdas, nin de dereitas, nin do inexistente centro: o estado é cousa de homes. Ás mulleres debería darnos vergoña erguer o puño por unha patria, de verdade. Ningunha patria velou polo noso dereito inalienable a decidir sobre o noso corpo, ningunha patria erradicou nin erradicará, polo visto, a violencia misóxina e machista (tanto a simbólica como a física) e ningunha patria garantiu a liberdade individual de cada muller. NINGUNHA.

            En fin, todo isto (que obviamente se pode discutir, tan só é o que eu penso sobre iso que chaman patria) non era máis que un preámbulo. En realidade, só era unha escusa para comentar un documento sobre o que tiña ganas de falar: unha conferencia de Teresa Moure, escritora, activista política e feminista e profesora na USC, titulada O desafío de xénero fronte á crise capitalista. Non coñezo persoalmente a esta autora e o certo é que nunca lin un libro seu, o único que sei dela debo remitilo a unha das principais fontes de coñecemento do mundo contemporáneo: Youtube. Sí, seino. É triste. Porén, iso non me privará de poñer enriba da mesa unha serie de cuestións francamente interesantes que se analizan neste vídeo.

Debo dicir que me gusta a visión que ten esta muller do feminismo, unha visión que non creo que lle fora inspirada da noite para a mañá e que imaxino que será froito de horas e horas de lecturas, conferencias e reflexións. Aínda que todo é opinable e discutible, o fondo do que ela expón gústame: rexeita a versión máis rancia e falsa do que algúns entenden por feminismo, é dicir, que as mulleres pasemos de oprimidas a opresoras sen máis, ocupando todos os espazos de poder político, económico e social ata agora detentados por homes sen máis propósito que ese, o de empoderarnos e invertir os roles, algo que non é máis que un obxectivo limitado que non responde ás reivindicacións reais do feminismo.

Pese a que discrepo co asunto do acoso e derribo ao emprego na linguaxe do masculino xenérico como algo prioritario (para min, non deixa de ser unha concesión “chorra” e meramente institucional que escurece o fondo real das proclamas do feminismo, con todo, admito que a linguaxe tende a ser sexista, moi sexista), hai máis cousas que me entusiasman da súa arenga como, por exemplo, a necesidade dunha solidariedade e dunha sociedade do feminismo con outros movementos de reivindicación, coma o ecoloxismo ou a loita antirracista. Tamén me gusta ver que o feminismo que defende Teresa Moure está ancorado nun proxecto vital fondamente afectivo, isto é, que as mulleres non deben prescindir dos afectos por aspirar a unha serie de obxectivos. Eu interpreto que a negación destes afectos non nos fai máis mulleres ou máis libres ou máis independentes (pódese ter parella ou fillos e seguir sendo feminista, vamos) segundo o que escoitei no vídeo. Aínda así, o que ela chama “liderado entrañable” paréceme un dos eufemismos máis impíos que tiven a oportunidade de escoitar…

Pero, repito, que ningún destes detalles cos que eu persoalmente non concordo desmereza o fondo e a mensaxe principal deste parlamento (e evitarei mencionar que todo o que ela expón choca un pouco coas súas aspiracións políticas persoais, posto que hai pouco tempo formou parte das listas electorais ao senado dun partido político que acata en gran parte, a pesar da súa ideoloxía de partida, as normas dese sistema patriarcal, capitalista, competitivo e agresivo que tanto critica): o feminismo é moito máis do que se nos intentou transmitir ao longo da historia máis ben recente deste movemento e os seus obxectivos non son tan reducionistas, posto que non debemos conformarnos con conquistar a esfera do poder case como se dunha vendetta contra os homes se tratase. E eu creo que esta é unha idea sobre a que todas as mulleres deberiamos reflexionar en vísperas do día conmemorativo diso que chaman “patria galega” que, coma todas as patrias, é excluínte con nós, co “outro”, que dicía Simone de Beauvoir e que Moure tamén cita. Non debemos resignarnos á consecución dun obxectivo limitado e a consecución da patria galega, para min, é un obxectivo limitado que non debemos apoiar, senón que debemos ir máis aló.

E non teño máis que dicir…

Feliz día da matria (para os que a teñades)!