O temazo da semana: "Perfect Day"

Non podía ser doutro xeito. Aínda que este temazo chega algo tarde a esta especie de escolma de grandes cancións de onte e de hoxe, non me vou desculpar, pois xa dixen en máis dunha ocasión que a actualidade non é o meu e a miña tolleita creatividade non depende completamente dela. Así que perdoen os máis sensibles e apegados ao recordo do gran artista do cal vou falar por esta anti-captatio beneuolentiae que non fai máis que engadir un par de liñas de recheo á introdución ao comentario deste magnífico tema do xa desaparecido Lou Reed: Perfect Day.

Como moitas cancións que forman parte xa da banda sonora da miña vida, Perfect Day chegou a min a través do cine. E, como non, a través de bo cine (xa levo como tres ou catro comentarios petulantes en apenas dous parágrafos, un pouco máis e isto parecerá o peche de La mañana de la 1), e pode que non faga falta lembrarlle ao respectable cal é a peliculaza na que irrompe de súpeto esta balada de significado difuso… Efectivamente, houbo un tempo no que Danny Boyle facía cine arriscado e interesante (e baseado en novelas en principio pouco canónicas), a película é Trainspotting (1996) e a memorable escena á que Lou Reed lle engadía unha confusa atmosfera a medio camiño entre a depresión profunda e o humor negro é esta:

Gracias a Trainspotting, esta canción tivo unha segunda vida, pois non se trata dun tema tan recente, senón que pertencía ao disco Transformer, editado en 1972, e tras a súa inclusión na banda sonora deste filme logrou gozar dun maior éxito dúas décadas despois. Como xa se insinuou previamente, o significado desta canción é aínda motivo de debate taberneiro medianamente exquisito, xa que para algúns parece impensable que todo un xenio e figura como Lou Reed compuxese unha canción amorosa sen máis. Por iso, son moitos os que tratan de ver dobres sentidos e mensaxes ambiguas na canción. Sobre que versan estas distintas teorías? Por suposto, o coñecemento wikipédico debidamente contrastado (é dicir, google) é de gran utilidade para poñer encima da mesa as diferentes propostas: pode que Lou Reed estea a falar da súa relación coa que logo se convertería na súa primeira muller, Bettye Kronstad; dos seus problemas co amor e consigo mesmo ou pode que, directamente, este canto de amor e nostalxia vaia dirixido ás drogas, en concreto, á heroína, de cuxa dependencia Reed nunca renegou. Supoño que logo de ver a Renton desplomarse despois dunha sobredose con esa música de fondo, moitos pensarán que esta derradeira teoría é a válida. Porén, tampouco me interesa demasiado determe nestas especulacións. Ademais, o ton de Trainspotting é moi pouco academicista, co cal, tampouco lle queda mal a esta escena poñer unha balada de amor pura e dura case a modo de contraste, cómpre lembrar que falamos da adaptación da novela de Irvine Welsh, un relato sórdido e macabro que ten ese punto humorístico que fai que case nos sintamos culpables de botar un leve sorriso.

Hai apenas un par de días e a santo de nada en particular, eu fixen un intento de reflexión sobre o impacto do pasamento de determinados artistas e cheguei á conclusión de que, por un cúmulo de circunstancias, posiblemente fora a morte de Michael Jackson a que máis conmocionara no novo século a todos os que adoecemos de certa sensibilidade pop pola súa condición de artista total, ídolo de masas e, por suposto, capacidade innata para a subversión e o escándalo. É “a morte” por excelencia no panorama musical actual, o fin dun mito e dun xeito de entender a música comercial. Con todo, mentres escribía as primeiras liñas deste post, caín na conta de que esa reflexión quedaba algo coxa, posto que si, ao tratarse dun artista pop de pleno dereito, a morte de Michael Jackson provoca esa sensación de “si, palmou un tío moi grande” pero talvez a morte de Lou Reed o pasado 27 de outubro sexa tan ou máis impactante por motivos diametralmente opostos pero igualmente relevantes no plano musical. Si, as comparacións son odiosas (boeno, e as miñas xa non che digo, porque lle atopo similitudes mesmo ao touciño e á velocidade), pero a morte de Michael Jackson e a de Lou Reed poden considerarse as dúas caras dunha mesma moeda. E explícome: se con Michael Jackson rematou o periplo vital do pai do pop tal e como o coñecemos hoxe en día (incluídas as sucesivas deturpacións dese concepto), con Lou Reed despedimos ao precursor de todo iso que hoxe coñecemos como indie, alt-rock e tamén todas as terxiversacións e malas imitacións do alternativo e do que se entende como diferente e subalterno.

Talvez unha das poucas cousas boas que ten esta era tan polarizada entre o pop salvaxe e o falso refinamento hipster sexa que a proliferación de tantos profetas deste último movemento que se di influído por iconas desta talla nos permite recordar a Lou Reed coma o xenio que foi, posto que, con todo o importante e influínte que foi a traxectoria de Velvet Underground e tamén a súa carreira en solitario, Lou Reed non chegou nunca a acadar a sona que merecía pola súa decisiva achega ao mundo da música. Mesmo lin, con motivo da súa morte, algún artigo que aseguraba que no seu país de orixe poucos o coñecían e que só en Europa era minimamente recoñecido como un artista relevante.

Lou Reed, por suposto, non era un one hit wonder, pero pode que dado ese descoñecemento que se adoita ter do legado de determinados artistas, moitos soamente coñezan del este Perfect Day  (boeno, de ser isto certo, que non o é, pode que ese título o ostentara gracias a Walk On The Wild Side, non sei) que tantos recordos me trae. Bos e malos, unha canción tan matizada e matizable só pode provocar nostalxias encontradas. Sempre me gustou o ton de funeral que ten esta canción, e digo de funeral porque semella unha canción de despedida e lembranza, coma se puideses proxectar nunha pantalla en imaxes a vida dunha persoa á que queres recordar con esta canción, cunha nostalxia máis ou menos sa, buscando para cada minuto do tema o momento máis apropiado, chegando aos grandes momentos nese crescendo do estribillo, no que se comeza a aporrear o piano con máis forza, soa a corda con moita máis vehemencia e a voz se desgarra máis mentres entoa ese you just keep me hangin’ on que aínda hoxe me pon os pelos coma escarpias. Este é un deses temas que adoro e que son a proba irrefutable do meu masoquismo melómano: escóitoo compulsivamente cando estou mal para sentirme aínda máis merda!

Xa para ir rematando e como corresponde a todo gran temazo de artista aínda máis grande, Perfect Day coñeceu unhas cantas versións máis ou menos afortunadas. Algunhas viñeron da man do seu propio autor, xa que o tema foi gravado de novo no ano 1997 como un single con fins benéficos e no 2003 volveu ser gravado tamén polo propio Lou Reed para o seu álbum The Raven. A ringleira de artistas que se deixaron seducir polo son melancólico e nostálxico de Perfect Day e que se apuntaron á competición de medirse co xenio é inmensa: Bono, Coldplay, Patti Smith, Luciano Pavarotti, Twin Shadow, Susan Boyle (ousada a señora esta, si, eu tamén o creo)… Con esta última, coa versión máis bizarreira, a medio camiño entre Los miserables e unha canción de misa, despido esta publicación, esta pobre e tardía homenaxe ao grandísimo Lou Reed a través dun auténtico temaaaaaaaaaaaaaaaaaazo!