Contos de Nadal (II): "Marketing" intelixente?

O prometido é débeda e, aínda que son moi consciente de as segundas partes non adoitan ser boas, intentarei asemellarme ás excepcións e facer O Imperio Contraataca e non o En Terra Perigosa 2 dos posts de Nadal… Boeno, creo que me pasei coa comparación, no caso de Steven Seagal, nin as primeiras partes teñen un pase. Pero non deixemos que un “manghallón” agora lixeiramente fondón nos despiste, pois veño a falar doutra das cousas que máis me arrepían do Nadal. Non sabería dicir se é un fenómeno igualmente aborrecible que as panxoliñas do novo milenio ou se, directamente, é peor. Produce calafríos, iso si, mais é parte natural desta festa, xa que o consumo non se incrementa sen unha inxente cantidade de incentivos. E con incentivos non me refiro a subidas de soldo nin nada que se lle pareza, iso son trapalladas que o rojerío deste país ousa reclamar! Non, os capitalistas de ben prefiren inspirarse en Goebbels, que xustiza social nin que farrapos de gaitas! Pois iso, ningunha cacharrada fútil se vende sen salvaxes campañas publicitarias que apelen aos instintos máis básicos da nosa psique e, como elas tamén teñen a súa sensibilidade, no Nadal adquiren unha forma (terrorificamente) amable, cordial e encantadora… En fin, vamos coa selecta dos maiores crimes publicitarios da historia do Nadal contemporáneo.

Se a iconografía que rodea ás panxoliñas pop xa era fodida de carallo, a dos anuncios de Nadal non ten nada que envexarlle… É máis, ás veces xorde un contubernio entre ambas disciplinas, a ¿música? e a publicidade, de moi difícil dixestión. Todo vale en publicidade e, dado que esta (gran) cabrona é un pouco ácrata, é posible ver de todo, calquera extravagancia ou ridiculez é válida como reclamo ao dispendio estacional. Xa veredes que non minto…

                 

A primeira póla a examinar desta enorme árbore que é a publicidade de Nadal é a dos anuncios de xoguetes. Se hai un invento cursi, insultante, ñoño e pusilánime neste mundo ese son os anuncios de xoguetes. Segundo os seus artífices, están dirixidos ao público infantil, o cal vén xustificar que se empregue unha linguaxe dulcificada, candorosa e máis ben estúpida. Nunca veremos un anuncio de xoguetes (nin ningún programa infantil agás o Xabarín Club) que non se dirixa aos nenos tratándoos como imbéciles. É unha realidade da que parece que aínda non temos plena consciencia, pensamos que os cativos son parvos e, francamente, creo que non é certo, sácannos bastantes puntos en intelixencia aos adultos. Porén, ningún neno quere atoparse a mañá do 25 ou do 6 (ou ambas mañás, depende do nivel de despilfarro que estean dispostos a asumir proxenitores de todo o mundo) co temido carbón ou os aínda máis humillantes calcetíns, co que a malvada industria xogueteira pon en marcha toda a maquinaria precisa para captar a atención dos raparigos. E faino cara xogos ou artefactos pedagóxicos que poidan ensinarlles algo de forma lúdica e amena aproveitando que é unha época no ano na que se venden moitos xoguetes? Efectivamente, NON, é mellor mostrarlle aos nenos unha ringleira de tópicos sexistas, condutas violentas, valores obsoletos e contidos baleiros! Onde vai parar! E contados polo “señor que caeu na marmita das anfetaminas” ou pola “señora encantadora que primeiro enuncia o que vai anunciar e logo cántao”, depende do sexo dos rapaces, segundo Luis Piedrahita. As nenas á cociña coas súas bonecas saídas do mundo dos unicornios rosas... 

            ...e os nenos a repartir hostias! Como ten que ser! 

Por certo, modo irónico on, por se algún aínda non se entera…

Por suposto, non hai Nadal sen anuncios de perfumes. Barateiros ou de luxo, tanto ten! Despois dunha ausencia de meses, as fragrancias máis empalagosas fan o seu habitual desfile polas pantallas domésticas de todo o país. Aquí si que hai un repertorio variopinto e para todos os gustos. E debo admitir que este subxénero publicitario me produce sentimentos encontrados: a maioría destes spots son breves cuñas nas que impera a temática absurda e non hai máis que fortes insinuacións sexuais (porque é o que teñen os perfumes caros, que os pos e fodes coma un coello, si) acompañadas das estrelas do cine, da moda ou da música máis rutilantes do momento e cunha banda sonora  máis ou menos suxerente en función do guarra e obscenamente que se queira transmitir a mensaxe “regala esta colonia!” Con todo, nesta parcela publicitaria puiden notar que era posible amosar un mínimo de talento. Por suposto, niso inflúe (e moito) que grandes realizadores se animaran a darnos unha interpretación novedosa dun proceso de comunicación tan básico pero tan eficaz como é a publicidade. Martin Scorsese, Jean-Pierre Jeunet, Baz Luhrmann, Joe Wright (todos eles para Chanel) ou Wong Kar-Wai (para Dior) son algúns dos nomes recoñecidos que se embarcaron nestes mini-proxectos para os que non todos valen. Porén, estas leves bafaradas de aire fresco para a publicidade non me anubraron o siso! Pois hai propagandas moi infumables, véxanse as colonias de Antonio Banderas e outras celebridades que deciden sacar aromas anódinos con firma, ou esta, de Adolfo Dominguez, narrada a modo de trailer e protagonizada polo reclamo máis pobre, inexpresivo e menos efectivo de alén dos Ancares: Eduardo Noriega.

Despois hai outras campañas coma a de Lady Million, un perfume de Paco Rabanne, que me dan verdadeiro noxo por vender unha imaxe da muller como un ser frívolo, caprichoso e materialista. En certo sentido, case todos os anuncios de colonias pecan diso, pero neste é especialmente heavy, para o meu gusto.

E, para rematar a tríada de anuncios de colonias estomagantes, completo esta especie de podium cun clásico agora extinto pero que todos lembraredes: busco a Jacq’s…

O colmo da pornografía publicitaria e da degradación da imaxe feminina nestes anuncios…

Pero non me demoro máis, que sei que xa se están empezando a botar de menos certas palabras clave como “burbullas” e “calvo”. Si, señores, ao final todo é unha escusa para poder analizar cunha mediana profundidade dúas campañas publicitarias que xa son un xénero en si mesmo para todos os públicos que posúen un DNI do estado español e que forman parte da paisaxe, iconografía e tradición do Nadal cañí.

Aquel que di ser o cava catalán máis vendido do mundo, Freixenet, leva anos e anos facéndonos vomitar purpurina recorrendo a todo tipo de estratexias de marketing que agora xa comezan a quedar un pouquiño anquilosadas, como o personaxe do raparigo con boina sostendo a botella de cava ou as burbullas-bailarinas-barbies-animadoras-cabareteiras “ghritonas” que parecen saídas dun casino de Las Vegas e que calquera día se lles parten as meixelas de tanto sorrir forzadamente. Por estes spots si que pasou todo tipo de xente, vese que a marxe de beneficios permitía botar man do talonario coma quen gasta uns céntimos en “chuminadas”: estrelas internacionais (Meg Ryan, Paul Newman, Anthony Quinn, Shakira, Kim Basinger…), estrelas patrias (Paz Vega, Penélope Cruz, Maribel Verdú, Alejandro Sanz, Montserrat Caballé…) e parellas de “famoseo” moi improbables e de química nula (Sharon Stone e Antonio Banderas, Norma Duval e Don Johnson, Nieves Álvarez e Pierce Brosnan ou Demi Moore con… Gabino Diego!). É difícil quedarse cun só anuncio, todos son especialmente repugnantes e desprenden un nauseabundo cheiro a hiperbólica ledicia estacional con fins comerciais… A modo de exemplo, poñerei este que celebraba a alegría de mudar completamente os díxitos do ano novo por ser especialmente coral (anticipando atentados publicitarios futuros que veremos a continuación) e repulsivo e porque algún galego pasaba por aí…

Os anuncios de Freixenet son parte importante da nosa historia publicitaria recente pero eu creo sinceramente que a raíña nai dos anuncios de Nadal é…

Efectivamente, o mesmísimo “Calvo da lotería”! Con este pouco amable alcume, o actor británico Clive Arrindell converteuse nunha verdadeira celebridade en España entre os anos 1997 e 2005 ao ser a imaxe da Lotería de Nadal. Un personaxe que chegou a eclipsar e devorar ao produto que trataba de vender, razón que supuxo o seu despido fulminante, coa desaprobación de millóns de españois que xa lle colleran máis cariño que a Naranjito ou Curro, e a súa substitución por cousas como… ISTO:

A ver, non vou exercer aquí de avogada do demo pero, como nena que se criou coa figura de Arrindell soprando ao aire os números da sorte, non entendo que neste país se renegue das grandes iconas realmente carismáticas. O “Calvo da lotería” é, para min, unha das creacións máis gloriosas da publicidade: un personaxe silente e moi recoñecible, rodeado dunha aura de misterio pero que se ve entrañable, acompañado dunha imaxe en branco e negro e dunha música que lle van ao pelo (jo, que mala hostia caéndome ben o fulano, non?)… Gracias ao seu protagonismo absoluto, non resulta un bodrio de anuncio: nin é empalagoso, nin é ofensivo, nin é ridículo, consegue manter unha dignidade publicitaria moi notable e moi difícil, dado que non deixa de ser un anuncio de Nadal. Por iso non entendo que os “oompa-loompas” que se deben encargar agora dos anuncios da lotería consideraran que era mellor idea xuntar nunha mesma campaña un quinteto desta calaña: a estirada e narcisista Marta Sánchez, Niña Pastori-“Transformer Falete”, Bustamante na súa forma máis anódina e prefabricada, Montserrat Caballé convertida nun híbrido entre a “tola dos gatos” e Jack Nicholson en O Resplandor, e Raphael “Mandíbula de ouro”… De verdade que o esperpento que saíu da mente perturbada que ideou semellante atrocidade non puido ser peor: o ambiente ultra-happy que che dá ganas de converterte no Grinch e arruinar o Nadal de todoquisque, a reconversión cutre en panxoliña de Always On My Mind, de Elvis Presley; a muleta invisible da Caballé, as caras de orgasmo finxido do público e, sobre todo, o remate final de Raphael con ese xa célebre na, na, na, na, naaaaaa, na, na, naaaaaaaa… En serio lles estraña que a repulsión que nos produciu este anuncio acabara sendo viral na era da comunicación inmediata? En serio pensaban que lle ía gustar a alguén? En serio crían que iamos esquecer ao “Calvo” tan facilmente???

A día de hoxe seguimos reivindicando ao “Calvo” mentres tratamos de sobrelevar a tortura á que neste 2013 nos someteron os publicistas contratados por Loterías y Apuestas del Estado con algunha parodia moi apropiada…

Xa para rematar, debo compartir unha última decepción. Supoño que moitos recordarán esta campaña publicitaria que parecía inaugurar unha nova tendencia nos anuncios de Nadal…

Nin decoracións rococó, nin alusións a todos os tópicos característicos destas datas, nin sobreactuacións. Só un recordo a un dos grandes mestres do humor español que, por outro lado, alegrou moitos e moitos Nadales conseguindo mofarse ata das situacións máis extremas. Boeno, pois a mesma marca de embutidos que nos trouxera tan esperanzador anuncio non tardou en distorsionar e reinterpretar o concepto e vai e fai, para este ano 2013, isto…

Acabáramos! O orgullo de ser español! A ledicia de posuír unha idiosincrasia tan xenialmente particular! Que máis dá que nos afoguen no lodo cada día con políticas cada vez máis inxustas se podemos estar na taberna ata as 5 da mañá! Que máis ten que non teñamos traballo, que nos recorten ata a dignidade e que acaben con todo o que conseguimos con tanto esforzo se temos “os abrazos, os Brincos e o sentido do humor”! Mensaxes perniciosas moi pouco desexables tanto sexa Nadal ou Entroido pero, sobre todo, moi inapropiadas tendo en conta o verdadeiro drama que estamos a vivir coa pantasma da crise. Supoño que era bastante evidente que, coa cantidade de xente que ten que facer a maleta obrigatoriamente para buscar un futuro noutros países, nos ían tocar demasiado a fibra sensible e para mal. En realidade, este anuncio vén sendo a secuela doutro igualmente aborrecible protagonizado por Fofito o pasado Nadal (e moi similar á deturpación do modelo publicitario patriótico dunha coñecida cadea de supermercados galegos), no que non me quedaba moi claro se o que aí se dicía era sarcástico ou se de ironía non tiña nada ata que chegaba ao final. Unha sucia e vil brétema de tópicos que tan grandes nos fan no mundo enteiro, atraendo así a envexosa mirada de nacionalidades de todo o orbe, que se negan a crer na nosa capacidade de superación e recuperación! Parece que estes anuncios tan grandilocuentes os fai Rajoy directamente, negando a realidade de todo un país, sobrecargando de responsabilidade aos que non a temos e apelando amablemente ao noso perdido optimismo como colectivo coma se con iso se foran arranxar todos os nosos problemas.

En fin, con estas formas de marketing  tan pouco intelixentes case me quedo co osiño polar da Coca-Cola ou con lemas tan puerís pero tan honestos como En estas navidades, turrón de chocolate, en estas navidades turrón de Suchaaaaaaaaaaaard ou Vueeeeeeeeeeeeelveeeeeeeeeeeee, a casa vueeeeeeeeeeelve por navidad… Hai que ir ao gran, coño!