O temazo da semana: "Volver"

Boeno, hoxe publico a miña primeira reflexión cultural barateira na diáspora e, por este motivo, a escolla do terceiro temazo da semana non podía realizarse doutro xeito. A min, que me entusiasma a poesía cada vez máis (ata hai ben pouco parecíame un coñazo e algo antinatural todo aquilo que non estivese en prosa), a canción da que vou falar a continuación ponme os pelos coma escarpias, porque, para min ten unha das letras sobre a nostalxia, o regreso e todos os sentimentos que lle suxire a un a evocación do pasado máis caralludas da historia da música, da poesía e de non sei cantas artes máis. Esta canción é Volver, popularizada nun primeiro momento por toda unha icona da cultura arxentina (aínda que non o vou dicir moi alto so pena de que se me enfaden os uruguayos e os franceses), o arquicoñecido cantante de tangos Carlos Gardel.

            Volver foi composta no 1934 ou 1935 (as fontes que me proporciona internet son algo confusas e contraditorias) polo propio Gardel e Alfredo Le Pera, este último, autor da súa marabillosa letra. Por obra e gracia destes dous mestres, veu ao mundo un auténtico himno, un tango cunha melodía delicada na que a voz rexia e porteña de Gardel e a mensaxe da canción son as verdadeiras protagonistas. Encántame o son a gramófono, a antigo, a anos 30 tan puro que, evidentemente, ten esta canción, é unha auténtica viaxe na máquina do tempo a unha época descoñecida tan turbia como dourada. Pero é que as figuras literarias desa letra son a repanocha, de verdade, a min o de las nieves del tiempo blanquearon mi sien paréceme unha das metáforas máis traballadas coas que me topei no meu curto andar pola vida e o meu aínda máis curto camiñar no mundo da arte. E hai frases tan demoledoras como tengo miedo de las noches que pobladas de recuerdos encadenan mi soñar, que dan conta do ton nostálxico da canción, que nos transportan a unha fonda melancolía e que nos fan desfrutar coma nunca do emprego da lingua. Porque si, ata na linguaxe se pode atopar beleza e deleite, a min polo menos pásame.

            Como era previsible, Volver foi maltratada ou non por unha ringleira irrematable de versións máis ou menos afortunadas. A película homónima de Pedro Almodóvar do ano 2006 colleuna como tema de cabeceira para ilustrar o espírito do seu filme… Pero, para min, cagouna. Con todo o respecto que me merecen o flamenco como xénero musical e algúns dos seus máis ilustres represantes, que os responsables da banda sonora desta película lle desen ese xiro tan cañí ao estilo do tema rematou por matalo. Tampouco teño nada en contra da voz de Estrella Morente, que, guste ou non, bota un verdadeiro chorrazo por esa boquiña (sí, é ela, non é Penélope a que canta nesa película, aínda que creo que se nota eu aviso por se acaso) pero, non sei, para min non acaba de callar esta versión e creo que se carga a inmensa forza que ten o tema, pese a que define á perfección a problemática á que se enfrontan as mulleres que protagonizan esta cinta.

            Porén, ao contrario que a flamenco cover que veño de citar, hai unha versión, máis acústica, que me encanta: a de Andrés Calamaro, incluída no seu álbum El Cantante. Supoño que é un pouco tópico pensar que só un cantante arxentino pode captar a esencia dun tango de Gardel pero é que para min realmente dá no cravo. Mantén o espírito e mesmo o ritmo deste tango ao mesmo tempo que lle dá un aire novo, convértea nunha canción de autor e corrobora o que xa se sabía, que é unha canción intemporal cunha mensaxe universal e que, polo tanto, como boa peza de arte que é, perdurable e memorable, non poderá morrer xamais. Así funciona para min a interpretación que fai Calamaro deste tema: cóllea e versiónaa para demostrarnos, por se non o tiñamos claro, que é un clásico inmortal e que, como tal, merece que dun xeito ou outro a lembremos, a tarareemos na ducha e gocemos dela coma unha magnífica canción.

            É por iso polo que esta canción é un temaaaaaaaaaaaaaaaaaazo con todas as letras.

            Escoitádea e marabilládevos.