Un clásico noventeiro: “Pulp Fiction”, de Quentin Tarantino

Sábado. 11 da noite. Non hai ghanas de saír. Non hai tema ou a túa parella acaba de mandarte á merda. Os debates político-porno-erótico-festivos made in Mediaset ou Atresmedia apetécenche tanto coma unhas vacacións a traballos forzados en Siberia. Méteste na cama. Colles un libro. Paréceche un bo momento para comezar Guerra e Paz pero non pasas da páxina 10 (vaia ideas peregrinas se che ocorren na fin de semana, por outro lado). Necesitas un empacho de audiovisual, máis dixerible e directo. Colles o ordenador. Cando o teu procastinator rebenta, por fin caes da burra: momento ideal para revisar un clásico. O branco e negro non apetece. A transcendencia máis transcendente do mundo transcendental tampouco. E iso non significa que queiras ver unha merda pinchada nun pau. Queres cine. Do bo. E tes unha revelación mesiánica. Lémbraste daquel peliculón da primeira metade dos anos 90 cun elenco exquisito e mellor guión no que sae un Travolta resucitado bailando con Uma Thurman con perruca negra. E aínda que a asociación de ideas é do máis simple, xa que estamos falando da escena que absolutamente todos (mesmo os que non viron o filme) coñecen, queres volver ver ese baile xa que non podes vivilo. Queres volver ver unha película que, a pesar de ser concibida nunha confusa época de transición entre modas, nunca pasa de moda. Queres reencontrarte cunha nova forma de ver o cine pero, sobre todo, con eses personaxes e eses diálogos absolutamente memorables. Nese momento sabes que a mellor escolla posible para ese sábado noite de fastío e aburrimento é volver ver Pulp Fiction!

Xa tiña ghanas de traer a este fulano á Cólquide. Quentin Tarantino ten os seus detractores pero tamén ferventes idólatras. E con razón. O cine americano dos anos 90 (e seguintes) non tería sido o mesmo sen el. Deu un paso máis e acuñou un selo de autor único e irrepetible só comparable á revolución autoral da mesma cinematografía da década dos 70 (esto, porque lo digho yo!). Era novo, era diferente, non era un pedante e tiña unha mente creadora en continua efervescencia. Elevou as súas obsesións ao nirvana da cultura popular e converteu en canónico o que ata o momento era subalterno (músicas, modas, cine máis aló da serie B reivindicado en Jackie Brown ou Death Proof...). Tamén nos ensinou outro modo de achegarnos á violencia: nunca escatima en sangue (as dúas entregas de Kill Bill corroborárono maxistralmente), os seus personaxes son tan malfalados que lles lavarías a boca con lixivia pura, a xustiza sempre se toma pola man e a cotra social máis aborrecible é heroizada (no sentido máis grego do termo). Gángsters, delincuentes profesionais, hordas aniquiladoras e militarizadas ao servizo de sanguentos ditadores e demais familia son no cine de Quentin Tarantino estilosos e entrañables, sen que che custe nin un mínimo empatizar con eles (ata che cae simpático o astuto nazi Hans Landa encarnado por Christoph Waltz en Malditos bastardos). Sabes que é violento pero es capaz de non velo como tal. Non che da grima, non apartas a mirada, case non es consciente de que está aí como algo repugnante e noxento. É un recurso estilístico máis que non só serve para provocar asco na audiencia, vale incluso para que botes unhas risas. Lembrades aquela gloriosa escena de Reservoir Dogs na que Michael Madsen tortura a un policía? Reto a calquera a que non se ría con ela (aínda que despois da que se liou co tal Zapata se cadra xa me pechan o blog por admitir tal cousa e teño un montón de dedos hipócritas sinalándome). Tarantino é cineasta. Dos bos, algúns dos mellores planos que vin no cine son de películas súas e ten unha sensibilidade especial para arrebatarnos o siso coa forza das súas imaxes, sempre aspirantes á iconicidade. Tamén cinéfilo de gustos eclécticos, pois tanto che homenaxea as sesións dobres de cine cutre e gore como o western máis épico. Pero por encima de todo é guionista. Case teatral (o inicio de Malditos bastardos, o clímax final de Kill Bill 2 ou o monólogo do reloxo a cargo de Christopher Walken en Pulp Fiction dan boa conta disto). Imaxe fixa e verborrea a saco, pero non calquera tipo de verborrea, o que se conta sempre ten o enxeño suficiente como para non extenuarte. Os diálogos de Tarantino son a ostia sen máis, irónicos, deliciosos, propios dunha imaxinación inesgotable, capaz de dar coas verbas adecuadas e capaz de construír uns personaxes simplemente inesquecibles.

Pulp Fiction é, sen dúbida, a película máis importante da traxectoria de Tarantino. Baixo o amparo da xa extinta Miramax e o todopoderoso Harvey Weinstein (si, ese fulano que atesoura máis premios da academia que ninguén baixo o ceo azul), o noso cineasta deuse a coñecer definitivamente ante o gran público e acadou gloria e galardóns a esgalla: Palma de Ouro no festival de Cannes, Globo de Ouro e Oscar ao mellor guión orixinal (Boeno, vale, Roger Avary tamén andaba por aí)... Ademais, a influencia de Pulp Fiction sobrepasou calquera expectativa ata converterse nun auténtico referente de culto destes que marcan un antes e un despois. Na historia do cine e na historia persoal de cada espectador, claro está. Dicir de que vai levaría a equívocos e a cargarnos despiadadamente o encanto deses primeiros, segundos e terceiros visionados que son obrigados para entendela, gozala e quedarte con eses pequenos detalles que marcan a diferenza e que a converten no río de Heráclito da sétima arte (nunca a ves dúas veces da mesma maneira). Para que imos recompoñer unha historia impecablemente contada cunha deliciosa desorde e co seu pertinente punto de retorno?

A condanada maleta... Sabe dios!

A primeira vez que vin Pulp Fiction aínda había VHS. Non é que eu sexa moi vella (boeno, iso cambia cada día máis) senón que na miña casa tardou moito en haber DVD e actualmente non temos pensado inverter as nosas plusvalías nun Blu-Ray. E debo bendicir tan feliz circunstancia e facendo bandeira do noso estado permanente de anacronía tecnolóxica dez anos despois de terlle botado unha primeira ollada xa que grazas a iso puiden disfrutala nunha farrapenta cinta de vídeo ghravada da tele. Hai moitos motivos polos que fago este post pero un dos máis importantes é que falar de Pulp Fiction permíteme romper definitivamente a lanza a prol da dobraxe en galego, pois a primeira vez que vin este filme nesa cinta ghravada que me prestou un colega, vino en galego. E xa case non o concibo noutra lingua nin o disfruto igual. Case, evidentemente Pulp Fiction é un peliculón en inglés, galego, castelán, albanés, klingon e nostrático, se me apuras. Moitos cospen sobre as traducións en xeral e xa non che digo nada se están en galego. Pobriños. A dobraxe galega de Pulp Fiction é de nota, é algo máis que un elemento normalizador de primeira orde, é arte e, xa esaxerando, tería merecido o premio nacional de tradución no seu día. En serio hai xente que non se emociona nin escacha cando escoita a Samuel L. Jackson dicir “xa, e as ratas saberán a filloas con crema, pero eu nunca o saberei porque non as penso comer nunca” ou a Harvey Keitel botando un “pasa can!”??? En fin... Canta hipocrisía... Que Joyce fale en galego non é tan malo (os clásicos da literatura hai que traducilos, claro) pero o cine americano hai que velo en inglés, por dios, que somos uns catetos por perpetrar semellante atentado contra o cine sonoro e non querer pasarnos dúas horas lendo subtítulos polo menos a primeira vez que vemos unha película! “Histerrrrsss”...

Unha vez que viches enteiriña Pulp Fiction podes facer a túa Rayuela particular, iso é o bo que ten esta película. Dis ti, pois quero ver a sobredose de Uma Thurman ao son de Girl, You’ll be a Woman Soon (temazo, por certo, que ben escolle Tarantino a súa música sempre) e podes vela desenganchada do conxunto que mola igual (por suposto, ata o momento no que conta o chiste de Bonecas Forza Cinco). Inmediatamente despois apetece ver como Samuel L. Jackson fai de asasino predicador ao comezo do filme e tamén mola aínda que non vaias seguir vendo a escena seguinte. A continuación, decides que o momento no que Butch (Bruce Willis) e Marsellus Wallace saldan contas é moi ghlorioso e saltas todo o que hai no medio para velo e disfrutalo. Por certo, debo ser unha persoa horrible tamén por partirme o cu cando Wallace di nesta escena “o que che estou é ben fodido”... Se a vistes entenderédelo. En fin... Caben tantas posibilidades e combinacións... Podes vela como che pete, na orde que che pete e as veces que che pete, que che vai seguir molando nivel “compartir cada día nas túas redes sociais unha escena diferente de Pulp Fiction ata esgotar mentalmente aos teus seguidores”. Ata ese punto mola Pulp Fiction.

Pero como todas estas ghamberradas artísticas non eran suficientes, Tarantino decidiu contar cun cast bizarramente soberbio. Aínda non dixen que esta peli ten un repartazo? En serio, agora porque é un director cunha reputación e imaxino que se deixará querer por esa lexión de actores que ansían traballar con el sen deixar de coidar o seu casting (no que dificilmente mete a pata), pero no seu día... A ostia. Xuntar nunha mesma película a John Travolta (ao que recuperou para o gran público), unha noviña Uma Thurman (futura musa de Tarantino), Samuel L. Jackson (actorazo que ademais dun Oscar merecería unha medalla ao mérito ao traballo), Bruce Willis na súa mellor versión, Harvey Keitel, Tim Roth, Christopher Walken, María de Medeiros, Rosanna Arquette, Amanda Plummer... Mi madriña, e todos están espléndidos por pequeno ou grande que sexa o seu papel.

Ata ver Pulp Fiction nin sequera podía sospeitar que fose posible facer moita literatura falando dunha masaxe nos pés, de porqué as barriguiñas son bonitas ou porqué non se poden comer animais noxentos. Oseasé, todo o contrario do que debe pensar a señora Coixet (outro día defenderei ese demo), para a que nada, nin sequera un mexillón, é frívolo e/ou obxecto de reflexión monguer elevada ao rango de cultura. Non, para ela o mexillón conduce inexorablemente a facer unha proclama supermeghaprofunda contra as barbaridades da guerra dos Balcáns (de verdade prometo que outro día me mergullarei na mente da miña directora hipster-pedante-“modelna” favorita) e en cambio Tarantino opta por traercho a colación de algo máis terreal e pétao nivel “fágoo máis caralludamente que a tipa esa de ghafas de pasta coa metade de recursos (iso si, moi ben optimizados)”. É algo que só el pode facer, nas mans doutro acabaría sendo unha burda imitación dun estilo propio inconfundible. Non che é bo de explicar, hai que ter ese algo, ese talento acolloante, ese don... En fin, tamén comparo cada cousa...

            Vale, chega un momento no que a argumentación dexenera e deixa de ser preciso xustificar porqué esta película é un puto clásico extemporáneo. Pouco máis se pode engadir que un conciso e tallante “védea!” que resume toda a humildade coa que tratei de achegarme (limitadamente) a este peliculón. Unha historia ben artellada e orixinal que supuxo unha máis que influínte revolución no seu día, guión insuperable, actores en estado de gracia, música ben escollida, a dobraxe galega mola que te caghas (apedreádeme, impórtame merda!), está repleta de momentazos... Que facedes lendo esta bazofia no canto de correr a vela!!! E desculpade que non puidese atopar a escenaca coa que pecho o post en galego...